شیمی درمانی نوعی روش درمانی است که جهت جلوگیری از رشد و تکثیر سلول های سرطانی مورد استفاده قرار می گیرد البته طریقه و میزان استفاده از شیمی درمانی به سرطان مورد نظر و میزان پیشرفت آن بستگی دارد.

دارو های مربوط به شیمی درمانی برای جلوگیری کردن از تکثیر بی رویه سلول های سرطانی که جایگزین سلول های سالم می‌شوند به کار می رود.

راه های شیمی درمانی

استفاده از روش شیمی درمانی به دو صورت تزریقی و یا با قرص انجام می‌شود.

زمان و میزان  استفاده از قرص ‌ها متناسب نوع و درجه ی سرطان مشخص می گردد تا جلوی تکثیر سلول های سرطانی را بگیرد.

دارویی که باید بیمار مصرف کند و تعداد جلسات درمان با توجه به نظریه ی پزشک مشخص می گردد.

اثر بخشی شیمی درمانی

یکسری از سرطان های هستند که به استفاده از دارو و روش های درمانی می توان جلوی پیشرفت آنها را گرفت و آنها را درمان نمود، ولی از میان سرطان ها یکسری از آنها هستند که قابل درمان نیستند.

این روز ها سرطان های زیادی هستند که با انجام شیمی درمانی درمان شده و فرد بهبود پیدا می کند ولی خوب یکسری از سرطان ها هستند که با به کارگیری روش شیمی درمانی فقط می توان جلوی پیشرفت کردن بیشتر آنها را گرفت.

تعداد جلسات شیمی درمانی

تعداد جلسات و دوره هایی که بیمار باید برای درمان از شیمی درمانی استفاده کند توسط پزشک وی مشخص می گردد زیرا پزشک با بررسی نوع سرطان بیمار و میزان پیشرفتی که داشته تعداد و مدت جلسات شیمی درمانی را مشخص می کند و بیمار باید حتما با توجه به برنامه درمانی که پزشک مشخص می کند برای شیمی درمانی خود اقدام نماید.

عوارض شیمی درمانی

این روش درمانی مانند هر روش درمانی دیگر، در کنار فواید و مزایایی که برای فرد به همراه دارد یکسری عارضه نیز در فرد ایجاد می کند که در همه ی افراد به یک شکل بروز پیدا نمی کند.

از جمله عارضه های شیمی درمانی می توان موارد زیر را عنوان نمود:

• موجب ایجاد حالت تهوع و استفراغ می گردد.
• باعث ایجاد ریزش در موهای بیمار می گردد.
• خستگی زیاد از حد را برای بیمار به همراه دارد.
• باعث ایجاد کم خونی و کم اشتهایی می‌شود.
• در شنوایی فرد اختلال ایجاد می کند.
• میزان پلاکت های موجود در خون را کاهش می دهد.
• عفونت‌ را برای بیمار به همراه دارد.
• برای باروری فرد ایجاد مشکل می کند.
• برای گوارش فرد مشکلات و اختلالاتی را ایجاد می کند.
• در بعضی از افراد روی حافظه ی کوتاه مدت اثر گذاشته و باعث از دست دادن حافظه ی فرد می‌شود.

تاثیرات داروهای شیمی درمانی

با استفاده کردن از داروهای شیمی درمانی می توان روند رشد و پیشرفت سرطان را کند تر کرد و سرطان مورد نظر را درمان نمود.

از جمله تاثیراتی که دارو های شیمی درمانی با خود به همراه دارند می توان موارد زیر را عنوان نمود:

• جلوی تکثیر سلول های زائد و غیرعادی را می گیرند.
• به سلول های سرطانی که از هورمون‌ ها و آنزیم های بدن تغذیه می کنند، اجازه تغذیه نمی دهد.
• باعث Apoptosis در سلول ها میشود.
• با ایجاد اختلال در مویرگ ها جلوی خونرسانی به سلول های سرطانی را می گیرند.

هزینه ی انجام شیمی درمانی

درمان کردن سرطان از طریق استفاده از روش شیمی درمانی هزینه ی زیادی را برای بیمار ایجاد می کند که این روز ها می توان درصدی از این هزینه های را از طریق بیمار تکمیلی جبران نمود.

از جمله مواردی که روی هزینه ی شیمی درمانی تاثیر می گذارد می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• هزینه مربوط به آزمایشات تشخیصی
• هزینه مربوط به تشخیص های پاراکلینیکی
• هزینه بستری و جراحی بیمار
• هزینه هر جلسه انجام شیمی درمانی
• هزینه مربوط به آمپول های مورد استفاده
• هزینه دارو های خارجی که باید بیمار مصرف کند.
• هزینه پرتو درمانی های انجام شده
• هزینه مربوط به رادیوتراپی

پرتو درمانی بهتر است یا شیمی درمانی

هر دوی این روش های درمانی دارای یکسری عارضه برای بیمار هستند‌ که تا مدت ها ممکن است اثرات آن در بدن بیمار وجود داشته باشد.

پزشک در مورد استفاده از پرتو درمانی و یا شیمی درمانی برای بیمار تصمیم می گیرد و در بعضی مواقع از روش پرتو درمانی به جای شیمی درمانی استفاده میشود و در یکسری مواقع از هر دوی آنها به صورت همزمان استفاده میشود‌.

از تفاوت های این دو روش درمانی می توان موارد زیر را بیان نمود:

• شیمی درمانی از طریق دارو با تزریق و قرص صورت می گیرد ولی پرتو درمانی از طریق اشعه ایکس و پروتون انجام می‌شود.
• در پرتو درمانی می توان فقط یک قسمت خاص از بدن را مورد هدف و تحت اشعه و درمان قرارداد .
• پرتو درمانی میزان عوارض کمتری نسبت به شیمی درمانی دارد.

دلایل انجام شیمی درمانی

برای درمان کردن افرادی که به سرطان مبتلا شده اند از این روش درمانی استفاده می کنند ، از جمله دلایلی که این روش درمانی را برای درمان سرطان استفاده می‌ کنند می توان موارد زیر را بیان نمود:

• جهت درمان کردن سرطان به عنوان تنها روش درمانی و بدون استفاده از دیگر روش ها
• برای از بین بردن سلول‌ های سرطانی باقی مانده بعد از عمل جراحی، شیمی درمانی را مورد استفاده قرار می دهند.
• برای آماده سازی فرد جهت انجام دیگر روش‌ های درمانی، شیمی درمانی را استفاده می‌ کنند به گونه ای که با به کار گرفتن آن موجب کوچک کردن تومور های سرطانی شوند.
• برای اینکه نشانه های ناشی از سرطان را کمتر کنند از این روش درمانی استفاده می کنند.

کاربرد شیمی درمانی برای درمان های غیر سرطان

در بعضی مواقع دارو های شیمی درمانی را برای درمان بیماری های دیگر نیز مورد استفاده قرار می دهند از جمله:

• استفاده برای بیماری های مغز و استخوان به گونه ای که در زمان درمان بیماری های مغز و استخوان از طریق پیوند استخوان از شیمی درمانی نیز استفاده می کنند.
• در اختلالات مربوط به سیستم ایمنی برای کنترل کردن سیستم ایمنی هایی که بیش فعال هستند از شیمی درمانی استفاده نمود چون بیماری آرتریت روماتوئید

اثرات جانبی بلند مدت شیمی درمانی

استفاده از شیمی درمانی یکسری اثرات بلند مدت به همراه دارد که در کوتاه مدت قابل مشاهده نمی باشد از جمله:

• باعث ایجاد آسیب عصبی می‌شود.
• ریسک ابتلا به سرطان دوم را بالا می برد.
• برای فرد مشکلات کلیوی ایجاد می کند.
• به بافت های ریه آسیب وارد می کند.
• برای فرد مشکلات قلبی ایجاد می کند.
• موجب ناباروری در فرد می گردد.

برنامه ی استفاده از شیمی درمانی

پزشک معالج در مورد استفاده کردن از چه دارو و ترکیب آن با دارو های دیگر تصمیم گیری می‌ کند و میزان دوز دارو و طریقه ی مصرف آن را مشخص می نماید.

گرفتن تصمیم در مورد این موارد بستگی به عوامل مختلف دارد، اینکه نوع سرطان چیست، در کجا قرار دارد و میزان گسترش و رشد آن چگونه است.

به طور کلی برای استفاده از گزینه های مربوط به درمان تیم پزشکی موارد زیر را در نظر می گیرد:

• نوع سرطان و زیر گروه آن
• مرحله ای که سرطان دارد
• نتایج حاصل شده از آزمایشات
• دارو های فعلی که بیمار مصرف می کند و سلامت عمومی بدن وی
• مشکلاتی چون بیماری های کلیوی، قلبی و یا کبدی
• سن فرد بیمار

انواع روش های تزریق در شیمی درمانی

تزریق کردن دارو های شیمی درمانی روش های مختلفی دارد از جمله:

تزریق کردن دارو به صورت عضلانی

استفاده از عضلات ران و باسن فرد برای تزریق داروها موجب ماندگاری بیشتر دارو در عضلات فرد می‌شود.

انجام تزریق به صورت زیر جلدی

استفاده از پوست شکم، بازوی فرد و ران مناطق مناسبی جهت تزریق به صورت زیر جلدی برای شیمی درمانی هستند.

انجام تزریق به صورت وریدی

دارو در این موارد به صورت مستقیم از طریق قرار دادن لوله ای در درون شریان فرد تزریق می گردد و مستقیما به تومور ها می رسد و به قسمت های دیگر در بدن سرایت پیدا نمی کند.

انجام تزریق از طریق کانال نخاعی

این روش جهت یکسری از سرطان ها استفاده میشود از جمله سرطان های خون، سرطان لنفوم و تومور های مغزی

تزریق از طریق حفره صفاقی

در این روش دارو ی شیمی درمانی از طریق سوند و مستقیما به داخل حفره ی صفاقی انجام میشود‌‌.

تزریق از طریق شریان

مستقیما دارو به شریانی که تومور مورد نظر از آن تغذیه می کند تزریق می گردد‌ و چون مستقیما به خود تومور تزریق نمی‌شود به دیگر نقاط بدن آسیبی را وارد نمی کند.