زمانی که سلول های دهانه رحم شروع به رشد غیر طبیعی و غیر عادی در دهانه رحم کنند موجب ایجاد توده هایی در آن قسمت می‌شوند که خوش خیم و بدخیم هستند.

سرطان دهانه رحم توده های بدخیم موجود در دهانه رحم است که در اکثر مواقع به دلیل وجود ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV رخ داده است.

این ویروس از طریق داشتن رابطه جنسی منتقل می شود‌.

راهکار های متفاوتی برای درمان سرطان دهانه رحم وجود دارد که با توجه به شدت و وضعیت سلامتی بیمار انتخاب می شود.

یکی از این راهکار ها استفاده از پرتودرمانی است که در ادامه شما را با آن بیشتر آشنا می کنیم.

پرتودرمانی سرطان دهانه رحم

رادیوتراپی یا پرتودرمانی سرطان دهانه رحم با استفاده از پرتو های یونیزان‌ انجام می شود و موجب از بین رفتن و کوچک شدن تومور سرطانی موجود می گردد.

پرتودرمانی در زمان وجود سرطان دهانه رحم در دو حالت مورد استفاده قرار می گیرد:

بعد از اینکه جراحی انجام شد، برای اینکه سلول های سرطانی باقی مانده از بین برود و از عود دوباره سرطان پیشگیری شود از پرتودرمانی استفاده می کنند.

زمانی که بیمار قادر به انجام جراحی نباشد، پزشک از طریق پرتو درمانی سعی می ‌کند تومور موجود را از بین برده یا آن را کوچک تر کند.

معمولا در این شرایط پرتودرمانی را همراه با شیمی درمانی انجام می دهند تا تاثیرگذاری بهتری صورت بگیرد.

انواع پرتودرمانی سرطان دهانه رحم

پرتودرمانی سرطان دهانه رحم دو صورت انجام می گیرد:

پرتو درمانی خارجی

در پرتودرمانی خارجی منبع تابش تجهیزات و رادیواکتیو در فاصله ای مشخص از بیمار قرار دارد.

هنگام پرتودرمانی، پرتو هایی پر انرژی به تومور تابانده شده و موجب از بین رفتن و کوچک شدن آن می‌ شوند، پرتودرمانی را باید طبق برنامه ریزی مشخص انجام داد.

در این روش نقاطی که باید تحت تابش قرار بگیرد، علامتگذاری شده و سپس از آن نواحی و با فاصله، انرژی مورد نظر به تومور ها تابانده می شود.

انجام پرتودرمانی دردی ندارد ولی در طول انجام باید بیمار بدون حرکت باشد، تکنسین پرتودرمانی هم از اتاقی دیگر بر عملکرد و پیشرفت کار نظارت دارد.

پرتودرمانی داخلی

در پرتودرمانی داخلی منبع رادیواکتیو در داخل و نزدیک به تومور قرار می گیرد.

مواد رادیواکتیو در اپلیکاتور مخصوص قرار گرفته و آن را وارد واژن  یا رحم می کنند.

این مواد برای چند دقیقه تا چند ساعت در واژن بوده و اشعه مورد نظر را به دهانه رحم ارسال می کنند.

دوز رادیواکتیو در این روش پایین بوده و بیمار را در اتاقی تک نفره نگه می دارند و از طریق سپر های سربی، محافظت لازم انجام می شود.

در این روش باید در تمام مدتی که تامپون حاوی مواد رادیواکتیو در واژن است، بیمار در رخت خواب بماند و حرکتی نداشته باشد.

تفاوت پرتو درمانی خارجی و داخلی

تفاوت اصلی بین پرتودرمانی خارجی و پرتودرمانی داخلی در محل قرارگیری منبع تابش است.

در پرتودرمانی خارجی، اشعه‌های پرانرژی از دستگاهی در خارج از بدن به سمت تومور تابانده می‌شوند و برای از بین بردن سلول‌های سرطانی نیاز به جلسات مکرر دارد.

در پرتودرمانی داخلی یا براکی‌تراپی، مواد رادیواکتیو درون اپلیکاتور مخصوص و نزدیک به تومور، مانند واژن یا رحم، قرار می‌گیرند تا تابش مستقیم‌تری به بافت سرطانی وارد شود.

این روش معمولاً دوز پایین‌تری از اشعه دارد و برای مدت کوتاهی در بدن باقی می‌ماند، اما نیازمند بی‌حرکتی کامل بیمار است.

مراحل درمان سرطان دهانه رحم با پرتو درمانی

پرتودرمانی یکی از روش‌های مؤثر برای درمان سرطان دهانه رحم است که با استفاده از پرتوهای پرانرژی، سلول‌های سرطانی را هدف قرار می‌دهد و رشد آن‌ها را متوقف می‌کند.

این روش می‌تواند به‌صورت تکی یا همراه با شیمی‌درمانی انجام شود و معمولاً بر اساس مرحله بیماری و وضعیت جسمی بیمار تنظیم می‌شود.

هدف از پرتودرمانی، کوچک کردن تومور، پیشگیری از گسترش سرطان و کاهش علائم ناشی از بیماری است.

در ادامه، با مراحل مختلف پرتودرمانی آشنا می‌شویم.

آماده‌سازی و برنامه‌ریزی پرتودرمانی

پیش از شروع درمان، پزشک و تیم پرتودرمانی تصویربرداری‌هایی مانند MRI یا CT اسکن انجام می‌دهند تا محل دقیق تومور و اندام‌های اطراف آن مشخص شود.

سپس بر اساس نتایج تصویربرداری، نقاط تابش علامت‌گذاری می‌شوند و برنامه‌ای دقیق برای میزان و جهت تابش تنظیم می‌گردد.

این مرحله به کاهش آسیب به بافت‌های سالم و افزایش دقت درمان کمک می‌کند.

در برخی موارد، از قالب‌های مخصوص برای ثابت نگه‌داشتن بدن در حین درمان استفاده می‌شود.

اجرای پرتودرمانی خارجی و داخلی

در پرتودرمانی خارجی، دستگاهی پرتوهای پرانرژی را از بیرون بدن به ناحیه لگن می‌تاباند.

هر جلسه چند دقیقه طول می‌کشد و معمولاً هفته‌ای چند نوبت تکرار می‌شود.

در مقابل، پرتودرمانی داخلی (براکی‌تراپی) زمانی انجام می‌شود که منبع رادیواکتیو در داخل واژن یا رحم قرار می‌گیرد تا پرتو مستقیماً بر تومور اثر بگذارد.

این روش اغلب در مراحل پیشرفته‌تر یا پس از پرتودرمانی خارجی برای تکمیل روند درمان به‌کار می‌رود.

چه داروهایی در پرتودرمانی سرطان رحم استفاده می‌شود؟

در درمان سرطان رحم، پرتودرمانی اغلب همراه با داروهای شیمی‌درمانی انجام می‌شود تا اثر تابش بر سلول‌های سرطانی بیشتر شود.

به این ترکیب کمورادیوتراپی (Chemoradiation) گفته می‌شود و هدف آن افزایش حساسیت سلول‌های سرطانی به پرتو و جلوگیری از بازگشت بیماری است.

یکی از رایج‌ترین داروهایی که در کنار پرتودرمانی تجویز می‌شود، سيس‌پلاتین (Cisplatin) است.

این دارو به‌عنوان عامل حساس‌کننده به پرتو عمل می‌کند و باعث می‌شود سلول‌های سرطانی آسیب‌پذیرتر شوند.

معمولاً یک بار در هفته و به‌صورت تزریق وریدی تجویز می‌شود.

در برخی موارد پیشرفته، ممکن است از ترکیب سيس‌پلاتین و فلوئورواوراسیل (5-FU) استفاده شود تا تأثیر درمان تقویت گردد.

در شرایط خاص که بیمار به داروی سیس‌پلاتین حساسیت دارد یا عملکرد کلیه‌ها ضعیف است، پزشک ممکن است از داروهای جایگزین مانند کربوپلاتین (Carboplatin) یا داروهای هدفمند جدید استفاده کند.

همزمان با مصرف داروها، بیمار باید تحت نظر دقیق متخصص زنان و انکولوژیست باشد تا از بروز عوارضی مانند تهوع، کم‌خونی یا کاهش گلبول‌های سفید جلوگیری شود.

رعایت تغذیه مناسب و مصرف مایعات کافی نیز در افزایش تحمل بدن نسبت به دارو و اثربخشی پرتودرمانی نقش مهمی دارد.

مزایا انجام پرتودرمانی سرطان دهانه رحم

انجام پرتودرمانی سرطان دهانه رحم با مزایای زیر همراه است:

• بخش زیادی از سلول های سرطانی را در تومور موجود ازبین می برد.
• امکان کوچک کردن تومور موجود پیش از انجام جراحی، برای مواقعی که تومور بسیار بزرگ است و امکان برداشتن ندارد را فراهم می کند.
• باعث کم کردن مرگ ناشی از وجود بیماری میکروسکوپی که در حاشیه تومور وجود دارد و از طریق چشم غیر مسطح قابلیت مشاهده ندارد، میشود.
• باعث ایمنی بیمار میشود زیرا امکان انجام آن به صورت خارجی وجود دارد و اشعه پرتودرمانی را بر روی تومور متمرکز می کنند و به بیهوشی احتیاجی ندارد.
• باعث تحریک شدن واکنش ایمنی در مقابل تومور می گردد.
• از طریق ترکیب آن با درمان های سیستمیک امکان تخریب شدن سلول های سرطانی در مقایسه با روش های درمان فردی بیشتر میشود.
• باعث حفظ اندام میشود زیرا در برخی مواقع قسمتی از حنجره، گوارش و … را برمی دارند که در این روش این عارضه رخ نمی دهد.

معایب استفاده از پرتودرمانی برای سرطان دهانه رحم

استفاده از پرتودرمانی در مقابل خاصیت درمانی که دارد با یکسری معایب همراه است از جمله:

• امکان کشتن تمام سلول های سرطانی را ندارد.
• به بافت های نزدیک تومور آسیب وارد می کند.
• امکان کشتن برخی سلول های که از طریق تصویربرداری قابل مشاهده نمی باشند، وجود ندارد.
• کشتن سلول ها در نواحی که امکان دریافت اکسیژن زیاد ندارد مثل نواحی جراحی شده، موثر نمی باشد.
• تاثیر وجود تومور در برخی مناطق مثل مغز را نمی تواند برطرف کند و همچنان نیاز به جراحی دارد.
• با ناخوشایندی برنامه سفر همراه است زیرا گاهی مواقع نیاز به جلسات روزانه در هفته (۵ روز) برای ۱ تا ۲ ماه دارد.
• ممکن است باعث ایجاد عارضه هایی چون زخم شود.

آیا پرتودرمانی سرطان دهانه رحم جزو درمان های موثر است؟

پرتودرمانی جزو درمان های موضعی می باشد و فقط سلول های سرطانی ناحیه مورد نظر را تحت تاثیر قرار می دهد و بر روی قسمت های دیگر بدن اثری ندارد.

استفاده از پرتودرمانی جزو درمان های موثر سرطان دهانه رحم است و ممکن است جزو درمان های اصلی این بیماری در برخی بیماران باشد.

اگر سلول های سرطانی به دیگر نقاط بدن سرایت نکرده باشند، استفاده از پرتودرمانی و در بعضی مواقع همراه با شیمی درمانی، جزو درمان های موثر می باشد و به انجام جراحی احتیاجی نیست.

عوارض انجام پرتودرمانی سرطان دهانه رحم

پرتودرمانی سرطان دهانه رحم در کنار خاصیت درمانی که دارد با یکسری عارضه کوتاه مدت و بلند مدت همراه است از جمله:

عارضه های کوتاه مدت

• اسهال شدن
• ملتهب شدن مثانه
• وجود خونریزی از واژن
• زخم شدن و وجود قرمزی در پوست ناحیه درمان شده
• داشتن ضعف و خستگی

عارضه های بلند مدت

• ایجاد تغییراتی پوستی مثل سفت شدن پوست نواحی درمانی
• ایجاد تغییراتی در تخمدان ها و بروز یائسگی زودرس
• ایجاد تغییراتی در واژن چون باریک شدن واژن و خشک شدن و کاهش کشش در آن به صورتی که بر روی روابط جنسی اثر می گذارد.
• متورم شدن پا ها و اندام تناسلی
• تاثیرگذاری بر روی مثانه و افزایش دفعات دفع ادرار و کم شدن خاصیت الاسیتیک مثانه
• تاثیرگذاری بر روی روده چون تحریک پذیری پوشش داخل روده، شل کردن محتویات آن و نیاز فوری به دفع مدفوع
• بروز خونریزی به دلیل بزرگی رگ های خونی موجود، به صورت خون در مدفوع، ادرار یا خون از واژن

بررسی موثر بودن رادیوتراپی سرطان دهانه رحم

برای اینکه مطمئن شوند که رادیوتراپی انجام شده در درمان سرطان دهانه رحم موثر بوده است، از آزمایشات تصويربرداري با اشعه ایکس استفاده می کنند تا با توجه به آن پرتودرمانی را انجام دهند.

تصویربرداری مورد نظر روزانه یا هفتگی انجام می شود.

در برخی تومور های سرطانی، ایمپلنت داخل تومور به بیمار داده می شود تا روند درمان تحت نظارت باشد.

تصاویری که در معاینات تولید می شود، این ایمپلنت را نشان می دهد.

مراقبت های قبل از پرتودرمانی سرطان دهانه رحم

قبل از شروع پرتودرمانی برای سرطان دهانه رحم، بیماران نیاز به ارزیابی کامل توسط تیم درمانی دارند.

این ارزیابی شامل معاینه‌ های بالینی، تصویربرداری (مانند سی‌ تی‌ اسکن یا MRI) و آزمایش‌ های آزمایشگاهی است تا میزان گسترش سرطان و وضعیت کلی بیمار بررسی شود.

پزشک ممکن است بررسی کند که آیا سایر درمان‌ های مکمل مانند جراحی یا شیمی‌ درمانی پیش از پرتو درمانی انجام شده است یا خیر.

این اطلاعات به تیم درمانی کمک می‌ کند تا بهترین روش درمانی را برای بیمار انتخاب کنند و برنامه‌ ریزی دقیق‌ تری برای پرتو درمانی انجام دهند.

پیش از شروع پرتو درمانی، بیمار باید با دستورالعمل‌ های خاصی آشنا شود.

پزشک یا پرستار ممکن است توضیح دهد که چگونه باید برای درمان آماده شود و چه کارهایی را باید قبل از شروع انجام دهد.

به عنوان مثال، در صورتی که پرتو درمانی داخلی انجام شود، ممکن است بیمار نیاز به آماده‌ سازی خاصی مانند استفاده از تامپون رادیو اکتیو در واژن داشته باشد.

در این صورت، باید بیمار در طول درمان در حالت بی‌ حرکت باقی بماند تا دقت تابش پرتو ها حفظ شود.

در پرتو درمانی خارجی ممکن است بیمار نیاز به علامت‌ گذاری دقیق مناطقی که باید تحت تابش قرار گیرند، داشته باشد.

قبل از شروع پرتو درمانی، مهم است که بیمار اطلاعات کاملی در مورد عوارض جانبی احتمالی دریافت کند.

پرتو درمانی ممکن است عوارضی مانند خستگی، مشکلات گوارشی، یا تحریک پوست ایجاد کند.

تیم درمانی معمولا به بیمار توصیه‌ هایی می‌ دهد تا از این عوارض کاسته و شرایط بهتری را در طول درمان داشته باشد.

علاوه بر این، بیمار باید از نظر روحی و روانی آماده شود، زیرا پرتو درمانی می‌ تواند استرس و نگرانی‌ هایی را به همراه داشته باشد.

در این راستا، مشاوره روان‌ شناسی می‌ تواند به بیمار کمک کند تا با اضطراب‌ های درمانی مقابله کند.

مراقبت های بعد از پرتودرمانی سرطان دهانه رحم

مراقبت ها و توانبخشی های بعد از پرتودرمانی بسیار حائز اهمیت است و رعایت آنها باعث برگشت فرد به زندگی روزمره می‌ شود و موفقیت درمان را افزایش می دهد.

درمان انجام شده بر روی روان شخص اثر می ‌گذارد، زیرا برخی مواقع پزشک مجبور به برداشتن رحم، تخمدان، لوله فالوپ و … شده و شخص قدرت باروری خود را از دست می دهد.

از نکات مراقبتی بعد از پرتودرمانی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• باید به بدن خود استراحت داده و آرام بگیرید.
• امکان ایجاد سوختگی و قرمزی در ناحیه پرتودرمانی وجود دارد و باید از آن به خوبی مراقبت کنید.
• امکان دارد در دهان شخص ناراحتی هایی رخ دهد و تحریکاتی صورت بگیرد از این رو باید مراقبت لازم از دهان صورت بگیرد.
• ضعف و خستگی بدن را با استراحت کردن، تغذیه مناسب و ورزش کردن برطرف نمایید.
• آب فراوان بنوشید و مصرف مایعات خود را افزایش دهید.
• لباس هایی راحت بر تن کنید.

بستری بعد از پرتودرمانی سرطان دهانه رحم

پس از اتمام دوره پرتو درمانی سرطان دهانه رحم، برخی از بیماران ممکن است به بستری شدن نیاز داشته باشند، به ویژه اگر عوارض جانبی درمان شدید باشد یا نیاز به مراقبت‌ های خاص پزشکی داشته باشند.

این بستری ممکن است به‌ دلیل مشکلاتی مانند عوارض گوارشی (تهوع، استفراغ یا اسهال)، خستگی شدید، یا درد و التهاب در ناحیه تحت درمان باشد.

تیم پزشکی به دقت وضعیت بیمار را بررسی می‌ کند و در صورت لزوم اقدامات لازم را برای کاهش این عوارض انجام می‌ دهد.

در صورتی که پرتو درمانی داخلی مانند براکی‌ تراپی انجام شده باشد، ممکن است بیمار به مدت کوتاهی در بیمارستان بستری شود تا تحت نظارت قرار گیرد و از طریق سپرهای محافظتی از تابش اضافی جلوگیری شود.

در این مدت بستری، بیمار ممکن است تحت مراقبت‌ های ویژه‌ ای مانند دریافت مایعات و داروهای مسکن قرار گیرد تا به تسکین درد و کنترل علائم کمک کند.

علاوه بر این، پزشکان ممکن است بیمار را از نظر واکنش‌ های طولانی‌ مدت به پرتو درمانی، مانند آسیب به بافت‌ های سالم یا اختلالات هورمونی، نظارت کنند.

پس از ترخیص، برنامه‌ های پیگیری منظم شامل بررسی‌ های تصویربرداری و آزمایش‌ های دوره‌ ای برای ارزیابی روند درمان و جلوگیری از بازگشت سرطان ضروری است.

تیم پزشکی بیمار را راهنمایی می‌ کند تا در صورت بروز هرگونه مشکل یا علامت غیرطبیعی، سریعا به مراکز درمانی مراجعه کند.

تعداد جلسات شیمی درمانی سرطان رحم

تعداد جلسات شیمی‌درمانی در بیماران مبتلا به سرطان رحم به مرحله بیماری، نوع سلول‌های سرطانی و وضعیت عمومی بدن بیمار بستگی دارد.

به‌طور معمول، درمان در قالب ۴ تا ۶ دوره شیمی‌درمانی انجام می‌شود که هر دوره حدود ۳ تا ۴ هفته فاصله دارد تا بدن فرصت بازیابی داشته باشد.

در برخی موارد، به‌ویژه در مراحل پیشرفته یا در صورت عود سرطان، ممکن است تعداد جلسات افزایش یابد یا ترکیب داروها تغییر کند.

داروهایی مانند سیس‌پلاتین، پاکلیتاکسل و کربوپلاتین از جمله پرکاربردترین داروها در این درمان هستند.

در بسیاری از بیماران، شیمی‌درمانی با پرتودرمانی همزمان یا پس از جراحی رحم ترکیب می‌شود تا احتمال بازگشت تومور کاهش یابد.

پزشک بر اساس پاسخ بدن به درمان و نتایج آزمایش‌ها، تعداد دقیق جلسات را تعیین می‌کند.

رعایت تغذیه سالم و استراحت کافی به تحمل بهتر این جلسات کمک می‌کند.

درصد موفقیت پرتو درمانی رحم

درصد موفقیت پرتودرمانی در درمان سرطان رحم به مرحله تشخیص، اندازه تومور و سلامت عمومی بیمار بستگی دارد.

به‌طور کلی، در مراحل اولیه سرطان رحم، پرتودرمانی تا حدود ۸۵ تا ۹۵ درصد موفقیت در کنترل و از بین بردن سلول‌های سرطانی دارد.

در مراحل پیشرفته‌تر، این میزان ممکن است بین ۵۰ تا ۷۰ درصد متغیر باشد.

پرتودرمانی با هدف تخریب سلول‌های سرطانی باقی‌مانده پس از جراحی یا کوچک کردن تومور قبل از جراحی انجام می‌شود.

ترکیب آن با شیمی‌درمانی می‌تواند شانس بهبودی کامل را افزایش دهد و احتمال عود بیماری را کاهش دهد.

نتیجه درمان همچنین به دقت دستگاه پرتودرمانی و تجربه تیم پزشکی وابسته است.

امروزه با استفاده از فناوری‌های پیشرفته مانند IMRT، اشعه دقیق‌تر به تومور تابانده می‌شود و بافت‌های سالم کمتر آسیب می‌بینند که همین موضوع باعث افزایش درصد موفقیت پرتودرمانی رحم شده است.

درمان سرطان دهانه رحم با پرتو درمانی در کرج

پرتودرمانی یکی از مؤثرترین روش‌های درمان سرطان دهانه رحم است که با استفاده از اشعه‌های پرانرژی، سلول‌های سرطانی را از بین می‌برد و مانع گسترش آنها می‌شود.

در شهر کرج، بیماران می‌توانند برای ارزیابی و برنامه‌ریزی درمان خود به دکتر فاطمه هادی، جراح و متخصص زنان و زایمان مراجعه کنند.

ایشان با بررسی دقیق مرحله بیماری، نوع سلول‌های سرطانی و وضعیت سلامت عمومی بیمار، بهترین روش پرتودرمانی را پیشنهاد می‌کنند.

این درمان ممکن است به‌صورت پرتودرمانی خارجی یا داخلی انجام شود و در برخی موارد همراه با شیمی‌درمانی ترکیب گردد تا اثربخشی آن افزایش یابد.

در صورت نیاز به مشاوره تخصصی و پیگیری درمان، می‌توانید به مطب دکتر فاطمه هادی در کرج، خیابان بهشتی، بین میدان شهدا و چهارراه طالقانی، روبروی بانک آینده، ساختمان قائم، طبقه ۶، واحد ۲۰ مراجعه کنید.

هزینه درمان سرطان دهانه رحم با پرتو درمانی در کرج

هزینه پرتودرمانی برای درمان سرطان دهانه رحم در کرج به عوامل مختلفی بستگی دارد.

مهم‌ترین آن‌ها شامل نوع و مرحله بیماری، تعداد جلسات مورد نیاز، تجهیزات مورد استفاده (پرتودرمانی خارجی یا داخلی)، و همچنین مرکز درمانی انتخابی است.

در مراکز تخصصی و بیمارستان‌های مجهز، هزینه ممکن است کمی بالاتر باشد اما دقت و ایمنی درمان نیز بیشتر است.

علاوه بر این، در صورت ترکیب پرتودرمانی با شیمی‌درمانی یا نیاز به بستری موقت، هزینه نهایی افزایش می‌یابد.

بیماران باید پیش از شروع درمان، مشاوره‌ای دقیق با متخصص زنان و انکولوژیست خود داشته باشند تا برآورد شفافی از هزینه‌ها دریافت کنند.

بسیاری از مراکز پرتودرمانی در کرج، امکان پرداخت مرحله‌ای یا استفاده از بیمه‌های درمانی را نیز فراهم کرده‌اند تا روند درمان برای بیماران آسان‌تر شود.