سزارین چیست؟

زایمان سزارین جراحی است که موجب متولد شدن نوزاد از راه برش جراحی ایجاد شده در ناحیه شکم می‌ شود.

از آنجا که زایمان سزارین جراحی تحت بیهوشی و بی حسی موضعی و از طریق جراحی انجام میشود با عارضه هایی برای مادر همراه است.

برخی عوامل هستند که موجب افزایش ریسک بروز عارضه های سزارین می‌ شوند که عبارتند از:

• چاق بودن مادر
• درشت بودن نوزاد
• وجود بیشتر از یک نوزاد
• داشتن زایمان طولانی یا جراحی
• وجود زایمان زودرس
• دیابت داشتن
• تحرک نداشتن مادر
• وجود حساسیت به دارو ها و مواد بیهوشی

عوارض انجام زایمان سزارین

انجام زایمان سزارین همراه با یکسری عوارض برای مادر است که برخی از آنها موقتی و جزئی بوده و با گذشت زمان برطرف می‌ شوند ولی برخی دیگر بلند مدت هستند و اثرات بلند تری دارند.

عارضه های کوتاه مدت ناشی از دارو های بیهوشی استفاده شده و عفونت رخ داده است و عارضه های بلند مدت بر روی بارداری های بعدی مادر اثر می ‌گذارد و گاهی مواقع حتی به مرگ مادر نیز منجر می گردد.

به طور کلی عارضه های ناشی از زایمان سزارین به قرار زیر است:

ابتلا به عفونت در ناحیه زخم

بعد از انجام جراحی سزارین و مراقبت های انجام شده ممکن است ناحیه برش خورده دچار عفونت گردد.

در زمان عفونت مادر با تب، وجود التهاب در ناحیه زخم، وجود چرک و آبسه و درد در قسمت شکم مواجه می گردد.

در صورت ایجاد آبسه چرکی امکان بستری شدن دوباره مادر وجود دارد و با باز کردن آن، چرک خارج می‌شود.

ایجاد عفونت در رحم

ابتلا به عفونت رحم و وجود التهاب در آن جزو عوارض خطرناک سزارین است که به دلیل وارد شدن باکتری به داخل واژن و برش های ایجاد شده رخ می دهد و ممکن است موجب مرگ مادر شود.

آسیب دیدن اندام های داخلی بدن

در زمان برش از طریق تیغ جراحی، اگر پزشک از مهارت و تجربه کافی برخوردار نباشد ممکن است به اندام های اطراف مثل روده و مثانه مادر آسیب وارد شود.

جمع شدن دیرتر شکم

رشد کردن جنین طی ۹ ماه در داخل رحم، باعث بزرگ شدن رحم می‌شود و بعد از زایمان دوباره جمع می گردد.

زمانی که زایمان سزارین انجام میشود رحم مدت زمان بیشتری طول می کشد که جمع و کوچک شود و دلیل آن زایمان از طریق اپیدورال و بیهوشی، داشتن فیبروم در داخل رحم و بزرگ بودن جنین است.

خونریزی کردن

برای اینکه زایمان سزارین انجام شود باید مادر کاملا سالم بوده و با مشکل انعقاد خون مواجه نباشد زیرا این زایمان به واسطه برش هایی که دارد با خونریزی بیشتری در مقایسه با زایمان طبیعی مواجه است و چنان چه مشکلی وجود داشته باشد خونریزی شدت بیشتری پیدا می‌ کند پس باید حتما مادر در سلامت کامل باشد.

بروز ترومبوز وریدی عمیق

زمانی که لخته خون در پا ها ایجاد شود ترومبوز وریدی عمیق رخ داده که با ورود به خون و انتقال به ریه ها موجب آمبولی ریه و نفس تنگی میشود‌.

ابتلا به این عارضه جزو عوارض کشنده است و بیشتر مادرانی که دارای اضافه وزن هستند یا پیش از این زایمان سزارین داشته اند، را درگیر می کند.

آسیب دیدن عصب ها

به دلیل تجربه کم پزشک و ماهر نبودن وی ممکن است در حین جراحی و ایجاد برش، عصب ها آسیب دیده و باعث بروز مشکلاتی چون ایجاد درد های مزمن برای مادر گردد.

ایجاد چسبندگی جفت

گاهی اوقات با انجام زایمان سزارین چسبندگی جفت به ناحیه برش ایجاد شده رخ داده و در بلند مدت موجب ناباروری در مادر می‌شود و با به کار گرفتن سونوگرافی می توان وجود آن را تشخیص داد.

ایجاد درد در قسمت کمر و سر

داشتن درد در قسمت کمر و سر ممکن است برای ماه ها مادر را درگیر کند و معمولا به دلیل داروی بیهوشی یا بی حسی نخاعی به کار گرفته شده است.

تزریق بی حسی نخاعی اگر توسط متخصصی با تجربه انجام نشود ممکن است با چند بار ورود و خروج سوزن، بافت های اطراف نخاع دچار آسیب شده و این عارضه را برای مادر ایجاد نماید‌.

ایجاد مشکلاتی در قسمت سینه ها

انجام سزارین موجب دیر خارج شدن شیر از سینه ها شده و مشکلاتی چون ایجاد زخم در قسمت نوک سینه ها و ملتهب کردن سینه ها را به همراه دارد.

انجام هیسترکتومی اورژانسی

گاهی مواقع با خروج جنین از رحم مادر، جفت از جنین جدا شده و در بافت های رحم فرو می ‌رود و برای خروج آن پزشک مجبور است از هیسترکتومی اورژانسی استفاده نماید و رحم مادر را خارج کند و جان مادر را با انجام این کار نجات دهد.

ایجاد عارضه های روحی چون افسردگی

انجام زایمان سزارین ممکن است باعث بروز مشکلات روحی برای مادر شود.

با مشاوره قبل از بارداری نیز می توان از بروی این عارضه جلوگیری کرد.

مادرانی هستند که با افسردگی مواجه شده یا با نوزاد خود به خوبی نمی توانند ارتباط برقرار کنند.

در این مواقع با مطرح نمودن موضوع با پزشک و کمک اطرافیان روحیه مادر نیز حفظ می گردد.

بروز ناباروری ثانویه

انجام زایمان سزارین برای برخی مادران موجب ناباروری ثانویه میشود، یعنی بارداری مجدد مادر را با مشکل مواجه می‌ کند.

دلایلی چون داشتن آندومتریوز، وجود زخم در رحم و لگن مادر و بسته شدن لوله های فالوپ موجب بروز این عارضه می گردد.

طولانی بودن دوران نقاهت

با انجام زایمان سزارین مادر باید مدت طولانی تری را در بیمارستان بستری باشد و دوران بهبودی و نقاهت بعد از آن نیز طولانی تر است.

چنان چه مادر با عفونت، خونریزی یا دیگر عوارض مواجه شد باید مدت زمان زیادی را به مراقبت اختصاص دهد‌.

واکنش نسبت به داروی بیهوشی

استفاده از داروی بیهوشی موجب بروز واکنش هایی در برخی مادران میشود زیرا ممکن است مادر به داروی بیهوشی حساسیت داشته باشد و در صورت اطلاع نداشتن پزشک، ممکن است عارضه های جدی را ایجاد نماید.

از عارضه های ناشی از داروی بیهوشی می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• بروز سرگیجه و سردرد شدید
• اسهال داشتن
• داشتن حالت تهوع و استفراغ
• ایجاد تاری در دید
• متورم شدن گلو
• تب کردن
• وجود درد در معده و کمر
• داشتن نبضی ضعیف یا سریع
• وجود اختلال در تنفس مادر
• داشتن ضعفی ماندگار

چگونه عارضه های زایمان سزارین را کمتر کنیم؟

می توان با انجام درست نکات مراقبتی و یکسری راهکار ها، عارضه های ناشی از زایمان سزارین را کاهش داد.

این راهکار ها عبارتند از:

• ناحیه برش خورده برای انجام زایمان باید روزانه تمیز شود تا از بروز عفونت جلوگیری گردد.
• لباس های راحت و گشاد بعد از زایمان به تن کنید.
• از طریق مشورت با پزشک و زمانی که ایشان صلاح دانستند برای ورزش کردن اقدام کنید.
• هر گونه دستورالعملی که پزشک ارائه داده است به خوبی انجام شود و در جلسات معاینه مشخص شده سر وقت حضور یابید.
• ژل های سیلیکونی را استفاده کنید.
• از کمپرس گرم استفاده کنید تا برش ها زودتر بهبود یابند.
• محل زخم ها را خیلی آرام ماساژ دهید.
• مدت زمان ۶ تا ۸ هفتگی هیچگونه رابطه جنسی برقرار نکنید.
• مایعات زیاد بنوشید تا از بروز یبوست جلوگیری کنید.
• پیاده روی های سبک بعد از جراحی را شروع کنید تا از بروز لخته خون پیشگیری شود.
• در زمان خوابیدن و شیر دادن بر روی پهلو قرار بگیرید تا فشاری بر بخیه ها وارد نشود.

دکتر فاطمه هادی متخصص زنان و زایمان، متخصص انکولوژی زنان فعال در این زمینه برای مشاوره های تخصصی و کمک به شما برای داشتن عوارضی کمتر در تلاش می باشد.