رحم چیست؟

عضوی موجود در بدن زنان است که محل قرار گیری آن در لگن است و وظیفه ی نگهداری کردن از جنین را بر عهده دارد.

شکل رحم شبیه گلابی برعکس است و در پایین شکم بین مثانه و روده (راست روده) قرار گرفته است.

رحم در دو طرف خود تخمدان های حاوی تخمک را شامل میشود که این تخمدان ها با استفاده از لوله ی فالوپ به رحم وصل شده اند.

لایه های رحم در دو دسته قرار می گیرند:

• میومتر که به لایه بیرونی ماهیچه گفته میشود و بیشترین قسمت رحم را شامل میشود.
• آندومتر که به لایه ی داخلی گفته میشود.

به طور کلی اجزای رحم شامل موارد زیر می باشد:

• فوندوس‌ که به قسمت بالایی رحم و بالای لوله های فالوپ می گویند.
• بدنه که محل کاشت بلاستوسیست است.
• دهانه ی رحم که قسمت پایینی رحم بوده و به رحم وصل است.

رحم از طریق دهانه ی رحم که قسمت پایینی رحم است و باریک می باشد با واژن فرد در ارتباط است و به دلیل وجود ویروس HPV  مبتلا به سرطان دهانه ی رحم می گردد.

این ویروس از طریق روابط جنسی منتقل شده و فرد را مبتلا به سرطان رحم می کند.

سرطان رحم چیست؟

سرطان رحم یکی از انواع سرطان زنان است، زمانی که سلول های رحم شروع به رشد غیر طبیعی کنند و به صورت غیر عادی تکثیر گردند سلول های سرطانی را ایجاد می کنند.

رحم می تواند به سرطان های گوناگونی چون سرطان دهانه ی رحم، آندومتر و سارکوم مبتلا شود که هر کدام دارای علائمی متفاوت بوده و درمان های متفاوتی نیز دارند.

معمولا سرطان رحم در سنین بالا مخصوصا در دوران یائسگی رخ می دهد.

انواع سرطان رحم

سرطان رحم موارد زیر را شامل میشود:

سرطان آندومتر

این سرطان از داخل رحم و از سلول های داخلی پوشش دهنده ی رحم شروع میشود.

زمانی که سلول های داخلی شروع به رشد غیر عادی کنند موجب ایجاد توده ی سرطانی میشوند و ممکن است به دیگر اعضای بدن نیز سرایت کنند.

این سرطان موجب ایجاد خونریزی غیر طبیعی در فرد مبتلا میشود از این رو خیلی زود تشخیص داده میشود.

بیشتر سرطان های رحم در آندومتر ایجاد شده که به کارسینوم معروف هستند.

سرطان سارکومای رحم

این سرطان در لایه ی موجود در ماهیچه ی رحم که میومتر نام دارد ایجاد میشود.

سلول های پشتیبان جهت پوشش رحم در این ناحیه شروع به رشد و تکثیر غیر طبیعی کرده و سلول های سرطانی را به وجود می آورند.

سرطان دهانه ی رحم

سرطان دهانه ی رحم، در دهانه ی رحم بین واژن و رحم رخ می دهد و اگر زود شناسایی و تشخیص نگردد زندگی فرد را تهدید می کند.

از این سرطان با انجام تست ها و آزمایشاتی چون پاپ اسمیر و اچ پی وی و استفاده از واکسن ها می توان پیشگیری کرد و یا به موقع سلول غیر عادی را تشخیص داد و آن را درمان نمود‌.

عوارض سرطان رحم

سرطان رحم ممکن است باعث بوجود آمدن دردهای شدید شکمی و خونریزی های زیاد شود.

عوارض ناشی از درمان‌های سرطان رحم شامل موارد زیر است:

• یائسگی زودهنگام
• ناباروری
• بی‌اختیاری ادرار
• کاهش حس جنسی
• درد شدید واژن
• وجود خون در ادرار

علت سرطان رحم

از جمله علت های بروز این بیماری می توان به موارد زیر اشاره نمود:

به دلیل وجود نداشتن تعادل در هورمون های بدن

بالا بودن میزان هورمون استروژن باعث ایجاد این سرطان می گردد و میزان ابتلا به این بیماری را بالا می برد.

استفاده از بعضی داروها برای مدت طولانی

مصرف داروهای مربوط به چاقی، دیابت و داروهای درمان جایگزین هورمونی باعث میشود که تعادل هورمون استروژن در بدن فرد بر هم خورده و رشد غیر طبیعی سلول های سرطانی را به همراه داشته باشد.

ابتلا به ویروس HPV

وجود این ویروس و ابتلا به آن میزان درصد ابتلا به سرطان را برای فرد بالا می برد.

بعضی از گونه های این ویروس باعث بدخیم شدن و غیرعادی شدن سلول ها میشود.

استفاده از داروی دی اتیل استیل بسترول

در صورتی که مادر در زمان بارداری این دارو را مصرف کرده باشد در آینده کودک وی بیشتر در معرض ابتلا به سرطان رحم قرار داد.

این دارو نوعی استروژن می باشد.

شروع شدن قاعدگی فرد در سنین پایین تر از ۱۲ سال نیز باعث ابتلا به سرطان رحم می گردد.

عواملی که ریسک ابتلا به سرطان رحم را بالا می برد

• وجود ویروس HPV در بدن فرد، افراد مبتلا به این ویروس بیشتر از بقیه در معرض ابتلا به سرطان رحم هستند.
• مصرف کردن سیگار توسط فرد.
• سن، که این روز ها این سرطان در زنان جوانتر بسیار شایع شده است‌.
• داشتن عفونت های مقاربتی دیگر غیر از HPV
• مصرف قرص های ضد بارداری بیشتر از ۵ سال امکان ابتلا به این سرطان را بالا می برد.
• باردار شدن و زایمان کردن، زنان باردار و آنهایی که زایمان داشته اند بیشتر از دیگر زنان به این بیماری مبتلا می گردند‌.
• داشتن سابقه ی خانوادگی در ابتلا به این بیماری، در صورتی که یکی از اعضای خانواده مبتلا به این بیماری بوده این خطر برای آن فرد نیز وجود دارد.
• یائسگی.
• بچه دار نشدن.
• فشار خون بالا و دیابت داشتن.
• سندروم تخمدان پلی کیستیک.
• دارا بودن بیماری ژنتیکی مانند سندرم کاودن یا سندرم لینچ.

علائم ابتلا به سرطان رحم

شایع‌ترین علامت سرطان رحم داشتن خونریزی در زمانی غیر از پریود است.

از جمله شایع ترین علائم ابتلا به این بیماری می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• داشتن میزان خونریزی زیاد و غیر طبیعی از واژن
• داشتن درد و ناراحتی هنگام برقراری رابطه ی جنسی توسط فرد
• وجود ترشحات زیاد از حد و غیر طبیعی از واژن که بوی بدی دارد.
• داشتن درد در لگن در ناحیه ی بین استخوان ها.
• ادراری که با درد همراه است.
• داشتن مشکل در دفع ادرار و مدفوع.
• داشتن خستگی زیاد از حد.
• کم شدن‌ یک دفع ای وزن فرد و کم شدن اشتهای وی.
• متورم شدن پاها.
• خونریزی بین دو پریود
• ترشحات غیر عادی
• خستگی مداوم
• کاش وزن
• بی‌اشتهایی
• درد لگن، پشت و پا
• داشتن رابطه جنسی دردناک

علائم سرطان رحم در زنان یائسه

زنانی که در دوران یائسگی هستند احتمال بیشتری دارد که به سرطان رحم مبتلا شوند.

علائم بیماری در این دوره شامل خونریزی‌های واژینال غیرمعمول یا لکه بینی بعد از دوران یائسگی است.

خونریزی و لکه بینی حتی به مقدار خیلی کم هم در این دوره مهم است و باید پیگیری شود.

مراحل سرطان رحم

مرحله ی سرطان نشان دهنده ی این است که بیماری در چه مرحله ای بوده و چه درمان هایی را برای انجام آن باید در پیش گرفت.

مراحل پیشرفت سرطان به قرار زیر است:

مرحله ی ۱

در این مرحله فقط دهانه ی رحم فرد مبتلا به سرطان شده است و از طریق جراحی و انجام شیمی درمانی درمان میشود.

مرحله ۲

در این مرحله سرطان موجود در دهانه ی رحم به قسمت های دیگر نیز گسترش یافته و با استفاده از پرتودرمانی، شیمی درمانی و انجام جراحی می توان آن را درمان کرد.

مرحله ۳

در این مرحله سرطان به قسمت های اطراف و غدد لنفاوی موجود در داخل لگن و شکم سرایت کرده و باید درمان های ترکیبی شیمی درمانی و پرتو درمانی را برای درمان در پیش گرفت.

مرحله ۴

در این مرحله سلول های سرطانی به مثانه ی فرد، رکتوم و نقاط دورتر سرایت کرده و باید با به کارگیری شیمی درمانی، داروی هدفمند، پرتو درمانی و جراحی آن را درمان کرد.

این نکات را باید ذکر کنیم که:

• شانس اینکه فرد مبتلا به این سرطان زنده بماند بستگی به مرحله و پیشرفت سرطان دارد.
• در مرحله ی ۱ تقریبا ۹۵ درصد بیماران درمان میشوند و حداقل تا ۵ سال آینده زنده هستند.
• تشخیص بیماری در مرحله ۳ شانس زنده ماندن برای ۵ سال آینده ی بیمار را به ۴۰ درصد می رساند.
• تشخیص بیماری در مرحله ی ۴ شانس زنده ماندن بیمار برای ۵ سال آینده را به ۱۵ درصد کاهش می دهد.

سالپنگواوفورکتومی

سالپنگو اوفورکتومی روشی برای برداشتن تخمدان ها و لوله های رحمی است که در مواقع نیاز با این جراحی برداشتن آنها صورت می گیرد.

برای درمان انواع بیماری ها از جمله سرطان از این جراحی استفاده می کنند که به صورت تقریبی روشی است برای کاهش و جلوگیری از بروز خطرات بیشتر.

چه زمانی باید بیمار به پزشک متخصص مراجعه کند؟

چنان چه در زمان یائسگی فرد دارای خونریزی غیر طبیعی واژینال گردد و یا زمانی که در روند پریودی فرد تغییراتی رخ دهد باید به پزشک مراجعه کرد و شرایط را بررسی کرد تا در صورت وجود مشکلی سریع تر فرد تحت درمان قرار بگیرد.

روش های تشخیصی سرطان رحم

ابتدا فرد توسط پزشک متخصص تحت معاینه لگنی قرار می گیرد و سوالات متعددی در مورد شرایط بیمار از او پرسیده میشود.

امکان دارد پزشک جهت تشخیص بهتر و مطمئن شدن از نوع بیماری، آزمایشات دیگر را برای بیمار تجویز کند.

از جمله آزمایشات تشخیصی سرطان رحم می توان موارد زیر را عنوان نمود:

انجام سونوگرافی ترانس واژینال

این سونوگرافی جزو آزمایشاتی است که پزشک برای بیمار تجویز می کند.

این سونو از اسکنر کوچکی که شبیه میله است تشکیل شده و آن را جهت انجام تصویربرداری داخل واژن کرده و از طریق آن داخل رحم و دیواره های واژن و رحم را بررسی می کنند‌.

انجام بیوپسی

چنان چه در زمان انجام سونوگرافی ترانس واژینال لایه های پوشاننده ی رحم دارای ضخامت غیر طبیعی بودند برای تشخیص سرطان و نوع آن، از آن ناحیه نمونه برداری انجام می دهند.

در بیوپسی نمونه ای از سلول های پوشش دهنده ی رحم را تحت ارزیابی و بررسی قرار می دهند.

انواع روش های بیوپسی عبارت هستند از:

بیوپسی آسپیراسیون

در این روش لوله ای که دارای انعطاف است را از طریق واژن وارد رحم کرده و به وسیله ی مکش قسمتی از سلول سرطانی را به عنوان نمونه خارج می کنند.

هیستروسکوپی

در هیستروسکوپی پزشک از طریق تلسکوپ کوچکی که به وسیله ی واژن وارد رحم کرده قسمتی از پوشش رحم و سلول های سرطانی را جهت نمونه برداری خارج می کند.

انجام آزمایش خون

تومور های سرطانی موجب آزاد شدن مارکر های سرطانی داخل خون شده که از طریق انجام آزمایش خون، پی به وجود سرطان می برند.

این روش تشخیصی به تنهایی قابل اتکا نیست.

تشخیص پیشرفت سرطان:

انجام عکس برداری از قفسه ی سینه ی فرد

با استفاده از اشعه ی ایکس برای بررسی اینکه آیا سرطان به ریه فرد نیز سرایت کرده است و یا خیر

انجام تصویربرداری به روش ام آر آی

با انجام ام آر آی تصویر دقیق از بخش های داخلی بدن به دست می آورند و گسترش سرطان را بررسی می کنند.

انجام آزمایشات خون تکمیلی

برای بررسی کردن سلامت عمومی بدن و عملکرد دیگر ارگان های بدن.

درمان سرطان

یکی از درمان های اصلی سرطان شامل برداشتن رحم، لوله های فالوپ و تخمدان ها می باشد.

با توجه به پیشرفت سرطان و اینکه در چه مرحله ای قرار دارد نسبت به درمان سرطان اقدام می کنند‌.

روش های درمانی که جهت درمان این بیماری به کار می برند شامل موارد زیر است:

انجام هورمون درمانی

با انجام هورمون درمانی میزان سطح هورمون های بدن را کاهش می دهند.

سلول های سرطانی که جهت تکثیر و رشد نیاز به هورمون دارند با انجام این درمان از بین می روند.

در صورت داشتن سرطان آندومتر پیشرفته این روش گزینه ای مناسب می باشد.

انجام جراحی

جراحی شامل برداشتن رحم، تخمدان ها و لوله های فالوپ است.

در هنگام انجام جراحی قسمت های اطراف رحم نیز تحت بررسی قرار می گیرند تا در صورت وجود مشکل آنها را نیز تحت جراحی قرار دهد.

امکان دارد جراح غدد لنفاوی را جهت بررسی مرحله ی سرطان برای آزمایش بردارد.

لازم به ذکر است که با انجام هیسترکتومی و برداشتن رحم فرد دیگر قادر باردار شدن نخواهد بود.

انجام جراحی به ۳  صورت می باشد:

روش هیسترکتومی کامل

با انجام شکافی در شکم فرد، رحم کاملا از بدن وی خارج می گردد.

روش سالپنگواوفورکتومی

در این روش تخمدان ها و لوله های فالوپ نیز خارج می گردد‌.

روش هیسترکتومی رادیکال

رحم، لوله های رحمی، لوله های فالوپ، تخمدان ها و قسمتی از واژن نیز خارج می گردد.

شیمی درمانی

در شیمی درمانی با تزریق کردن دارو و از بین بردن سلول های سرطانی اقدام به درمان بیماری می کنند و جلوی رشد و تکثیر سلول های سرطانی را می گیرند و علائم سرطان را درمان می کنند.

انجام شیمی درمانی باید به صورت دوره ای و در دوره های منظم صورت بگیرد و عوارضی چون ریختن موهای فرد، افزایش خستگی فرد، کم شدن‌ ایمنی بدن و ایجاد حالت تهوع و استفراغ دارد.

انجام پرتودرمانی

در مواقعی که این احتمال وجود دارد سرطان دوباره بازگردد پرتودرمانی را انجام می دهند.

با انجام پرتو درمانی از تکثیر و گسترش سلول های سرطانی جلوگیری می کنند.

پرتو درمانی را اصولا طی ۴ هفته و در هر هفته ۵ روز انجام می دهند.

پرتودرمانی به دو صورت زیر صورت می گیرد:

براکی‌ تراپی

در این روش با به کارگیری لوله ای پرتو ها را به داخل رحم منتقل می کنند.

این روش در دوز کم، زیاد و متوسط انجام میشود‌ و دوز آن به نوع سرطان بستگی دارد.

پرتودرمانی خارجی

در این روش با به کار گیری دستگاهی پرتو را به قسمت لگن انتقال می دهند.

از عوارض استفاده از پرتو درمانی می توان ایجاد اختلال در روده ها، ریزش مو، زخم شدن پوست و ایجاد قرمزی پوست را نام برد.

طول عمر بیماران سرطان رحم بدخیم

81 درصد از افرادی که به سرطان آندومتر مبتلا می‌شوند تا 5 سال بعد زنده می‌مانند و اگر به بخش های خارج رحم گسترش پیدا نکند این مقدار بیشتر هم می‌شود و میزان بقا به 95 درصد نیز می‌رسد.

اما اگر سرطان بدخیم شده و به خارج رحم سرایت کند میزان بقا به 17 درصد کاهش پیدا می‌کند.

سن ابتلا به سرطان رحم

سرطان دهانه رحم اغلب در زنان 35 تا 44 سال یا با میانگین سنی 50 ایجاد می‌شود.

احتمال ایجاد این سرطان در زنان کم‌تر 20 سال بسیار پایین است.

راه های پیشگیری از سرطان رحم

راه های مختلفی جهت پیشگیری از این بیماری وجود دارد، از جمله:

• داشتن وزنی متعادل
• استفاده کردن از قرص های پیشگیری از بارداری
• داشتن تمرینات ورزشی منظم
• داشتن چکاب دوره ای و مرتب توسط پزشک
• مراجعه به پزشک در صورت بروز علائم
• آشنا شدن با هورمون ها و عوارضی که دارند
• جلوگیری کردن از ابتلا به عفونت HPV با استفاده کردن از کاندوم، ترک کردن سیگار، داشتن رژیم غذایی مناسب، انجام واکسیناسیون ،استفاده از آی یو دی و انجام تست پاپ اسمیر
• درمان بیولوژیک

در این روش سیستم ایمنی بدن را تقویت کرده تا با سلول های سرطانی مقابله کنند. به این روش ایمونوتراپی نیز می گویند.

بعد از درمان و جراحی سرطان باید بیمار چه کارهایی را انجام دهد؟

انجام مراقبت های بعد از جراحی در بهبودی بیمار بسیار تاثیرگذار است.

از جمله کارهایی که در این مواقع بیمار باید انجام دهد می توان موارد زیر را عنوان کرد:

• باید هر ۳ ماه الی ۶ ماه، توسط پزشک تحت معاینه قرار گیرد.
• باید آزمایشات غربالگری را به طور منظم انجام دهد.
• باید به صورت مرتب تحت معاینات لگنی قرار بگیرد.
• باید تست پاپ اسمیر را به صورت منظم و دوره ای انجام دهد‌.
• در صورت وجود مورد مشکوک باید دوباره تحت سی تی اسکن و آزمایش قرار بگیرد.