سرطان دهانه رحم جزو سرطان های شایع در میان بانوان است و ناشی از تکثیر غیرعادی سلول ها می باشد.
چنان چه این سرطان را در مراحل ابتدایی تشخیص دهند، قابلیت درمان دارد.
از روش های درمان سرطان دهانه رحم می توان به جراحی، شیمی درمانی و پرتو درمانی اشاره نمود.
شیمی درمانی جزو درمان هایی است که نامش برای همه آشنا بوده و توسط دارو های ضد سرطانی انجام می شود.
درمان سرطان دهانه رحم با شیمی درمانی برای همه افراد مبتلا به این سرطان انجام نمی شود.
این راهکار درمانی جزو درمان های تکمیلی یا درمان اصلی سرطان دهانه رحم بوده و در برخی مواقع به همراه پرتودرمانی به کار گرفته می شود و تاثیر پرتودرمانی را برای بیمار بهتر می کند.
دارو های شیمی درمانی به صورت تزریقی و خوراکی هستند و نوع تزریقی آنها به داخل ورید تزریق می گردد.
تزریق دارو می تواند به صورت سریع یا انفوزیون یعنی طولانی مدت انجام شود.
درمان سرطان دهانه رحم با شیمی درمانی را دوره ای انجام می دهند و بعد از هر نوبت بیمار باید چند روزی را استراحت کند تا عوارض درمان کمتر شده و درمان اثربخش تر باشد.
دوره های شیمی درمانی به صورت هفتگی یا هر سه هفته یکبار انجام می شود.
در درمان اولیه شیمی درمانی معمولا آن را همراه با پرتودرمانی انجام می دهند و دارو هایی چون داروی سیس پلاتین و داروی ۵ _ فلورواوراسیل در این شرایط موثر و اثربخش می باشند.
درمان شیمی درمانی در مواقعی که امکان عود دوباره بیماری وجود دارد یا زمان هایی که بیماری متاستاز شده و منتشر گردیده است، به کار گرفته می شود.
چگونگی انجام شیمی درمانی سرطان دهانه رحم
درمان سرطان دهانه رحم با شیمی درمانی به صورت تزریق وریدی یا داروی خوراکی انجام می شود.
این راهکار درمانی معمولاً به صورت سرپایی در داخل کلینیک ها و بیمارستان ها انجام شده و در اکثر مواقع نیاز به بستری شدن ندارد.
شیمی درمانی از طریق داروی تزریقی، با استفاده از کاتتر ساکن در بدن انجام می شود.
هر دوره درمان شیمی درمانی را یک سیکل می گویند و معمولاً طی چند سیکل، شیمی درمانی صورت میگیرد.
انجام گرفتن درمان طی مراحل مختلف باعث از بین رفتن سلول های سرطانی بیشتر بعد از شیمی درمانی می شود.
با انجام طی دوره های متوالی، سلول های سرطانی بیشتری از بین می رود، زیرا سلولهای سرطانی به صورت همزمان تقسیم نمی شوند.
با انجام شیمی درمانی طی دوره های مختلف بدن امکان استراحت کردن پیدا می کند و سلول های سالم کمتر آسیب می بینند.
شیمی درمانی بر روی سلول های سالم بدن نیز تاثیر منفی می گذارد.
با انجام شیمی درمانی طی دورههای مختلف میزان استرس بیمار کمتر می شود و باعث می شود که بیمار انرژی بیشتری برای انجام دادن مراحل بعدی پیدا کند.
عوامل موثر در انتخاب شیمی درمانی برای درمان سرطان دهانه رحم
انتخاب روش های درمانی سرطان دهانه رحم بستگی به مرحله سرطان و برخی از عوامل دارد. از جمله این عوامل می توان موارد زیر را نام برد:
- نوع سرطانی که فرد به آن مبتلا شده
- سن شخص بیمار
- مقدار سلامت کلی و وضعیت بدنی بیمار
- تمایل بیمار به بارداری بعد از درمان
- آزمایشات انجام شده بر روی سلول های سرطانی
از چه داروهایی برای انجام شیمی درمانی سرطان دهانه رحم استفاده می شود؟
داروهایی که به منظور انجام شیمی درمانی دهانه رحم مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از:
- سیس پلاتین
- کربوپلاتین
- دوکسوروبیسین
- پاکلی تاکسل
- ترکیب داروی پلاتین
- دوکسوروبیسین
- کربوپلاتین
- پاکلیتاکسل
معمولا برای انجام شیمی درمانی دو دارو یا چند دارو را با هم ترکیب می کنند و مورد استفاده قرار می دهند.
نحوه تزریق دارو های شیمی درمانی برای سرطان دهانه رحم
داروهای شیمی درمانی مورد استفاده برای سرطان دهانه رحم عمدتا از طریق تزریق وریدی (IV) تجویز می شوند.
در این روش، دارو مستقیما وارد جریان خون شده و در سراسر بدن پخش می شود تا سلول های سرطانی را هدف قرار دهد.
بسته به شرایط بیمار، تزریق می تواند از طریق رگ های سطحی (مانند ورید دست) یا با استفاده از کاتترهای مرکزی مانند پورت وریدی انجام گیرد.
استفاده از پورت در بیمارانی که دوره های طولانی مدت شیمی درمانی دارند، موجب راحتی بیشتر و کاهش خطر آسیب به رگ ها می شود.
دوز داروهای شیمی درمانی بر اساس عواملی نظیر وزن، سطح بدن (BSA)، سن، عملکرد کلیه و کبد و وضعیت عمومی بیمار تعیین می شود.
برخی داروها مانند سیس پلاتین ممکن است در طی چند ساعت تزریق شوند و نیاز به تزریق همزمان مایعات جهت پیشگیری از آسیب کلیوی دارند.
مدت زمان تزریق بسته به نوع دارو ممکن است از چند دقیقه تا چند ساعت متغیر باشد و هر دارو پروتکل خاصی دارد که توسط انکولوژیست تنظیم میشود.
در حین تزریق دارو، تیم درمانی به دقت وضعیت بیمار را پایش می کند تا در صورت بروز علائمی مانند تهوع، افت فشار خون یا واکنش های آلرژیک، بلافاصله اقدام شود.
ممکن است قبل از شروع شیمیدرمانی، داروهای پیشگیرانه مانند ضدتهوع، آنتی هیستامین یا داروهای محافظ کلیه تزریق شوند.
پس از پایان تزریق، محل ورود سوزن بررسی شده و بیمار برای مدتی تحت نظر باقی می ماند تا از ایمنی کامل او اطمینان حاصل شود.
مدت زمان انجام شیمی درمانی سرطان دهانه رحم
تعداد جلساتی که شیمی درمانی سرطان دهانه رحم انجام می شود با توجه به مرحله سرطان، میزان پیشرفت آن و دیگر روش های درمانی مشخص می شود.
زمانی که درمان سرطان دهانه رحم با شیمی درمانی را بدون پرتودرمانی تجویز می کنند، این درمان طی ۶ جلسه انجام می شود و هر جلسه درمان ۳ الی ۴ هفته یکبار صورت می گیرد (این امکان وجود دارد که روند درمان کمی طولانی تر هم شود).
در صورت انجام شیمی درمانی به همراه پرتودرمانی اینکار برای ۵ هفته و یکبار در هر هفته صورت می گیرد.
انجام شیمی درمانی و پرتودرمانی همزمان با هم بیشتر از ۸ هفته صورت نمی گیرد.
در صورت سرایت کردن و منتشر شدن سرطان دهانه رحم به قسمت های خارج از لگن شیمی درمانی بین ۴ الی ۶ هفته طول می کشد.
این مدت زمان بستگی به پاسخگویی بدن و عوارض رخ داده دارد.
روش های انجام شیمی درمانی سرطان دهانه رحم
درمان سرطان دهانه رحم با شیمی درمانی با استفاده از یکی از روش های زیر صورت می گیرد:
- قبل از پرتو درمانی و مجدداً بعد از انجام آن
- بعد از اینکه عمل جراحی انجام شد برای از بین بردن سلول های سرطانی باقیمانده
- همزمان با استفاده از تشعشع برای اینکه عملکرد بهتری صورت بگیرد.
- برای جلوگیری کردن از عود دوباره سرطان دهانه رحم
- برای پیشگیری کردن از رشد مجدد سلول های سرطانی و سرایت آن به دیگر نقاط
- پیش از انجام جراحی بر روی کوچک کردن توده سرطانی موجود
عوارض انجام شیمی درمانی سرطان دهانه رحم
انجام شیمی درمانی سرطان دهانه رحم در کنار فایده ها و خاصیت درمانی که دارد باعث یک سری عوارض در فرد بیمار میشود که برخی از آن ها با انجام مراقبت قابل کنترل هستند.
اما برخی دیگر طولانی تر بوده و گاهی مواقع دائمی می باشند. برخی از عوارض احتمالی عبارتند از:
- مقدار اشتهای فرد بیمار را کاهش می دهد.
- باعث بروز اسهال در فرد بیمار میشود.
- مقاومت بدن در برابر کبودی ها و خونریزی ها را کم می کند.
- آسیب های عصبی را به همراه دارد.
- میزان انرژی فرد را کاهش داده و باعث خستگی زیاد از حد میشود.
- باعث ایجاد حالت تهوع و استفراغ میشود.
- موجب ریزش موها در فرد بیمار میشود.
- ریسک بروز عفونت را افزایش می دهد.
- با نفس تنگی همراه است.
- موجب ایجاد مشکلات شنوایی میشود.
- تغییرات پوستی را در فرد ایجاد می کند.
- باعث ناباروری شده و تغییرات قاعدگی را به همراه دارد.
- زخم هایی را در قسمت دهان ایجاد می کند.
شیمی درمانی در زمان بارداری
در صورت وجود توده سرطانی بهترین راهکار درمانی مورد استفاده برای مادر، استفاده از جراحی و برداشتن تومور است که باید بلافاصله صورت بگیرد.
چنان چه ممکن باشد تمام یا قسمتی از تومور خارج میشود و بعد تا سه ماه دوم که اندام کودک رشد کرده است (در هفته ۱۲ الی ۱۴) بارداری صبر می کنند و سپس شیمی درمانی را انجام می دهند.
انجام شیمی درمانی بعد از اینکه اندام های کودک رشد کرده است در سه ماه دوم و سوم بارداری هیچ مشکلی برای مادر و جنین ندارد.
چنان چه نیاز به درمان سرطان دهانه رحم با پرتودرمانی و هورمون درمانی است باید برای درمان تا بعد از زایمان صبر کرد.
مراقبت های بعد از انجام شیمی درمانی برای سرطان دهانه رحم
قبل از آغاز شیمی درمانی، بیمار باید تحت بررسی های اولیه مانند آزمایش خون، ارزیابی عملکرد کلیه و کبد، و در صورت لزوم عکس برداری قرار گیرد.
این بررسی ها به پزشک کمک می کند تا نوع دارو، دوز مناسب و نحوه تجویز را مشخص کند.
در این مرحله، تیم درمانی اطلاعات لازم درباره روند درمان، عوارض احتمالی و مراقبت های لازم را به بیمار ارائه می دهد و در برخی موارد، وسایلی مانند کاتتر ورید مرکزی (پورت) برای تجویز دارو نصب می شود.
در روز درمان، بیمار در یک بخش مخصوص شیمی درمانی بستری روزانه یا سرپایی می شود.
داروهای شیمی درمانی، مانند سیس پلاتین یا پکلیتاکسل، از طریق تزریق وریدی تجویز می شوند و ممکن است ترکیب چند دارو باهم به کار رود.
این تزریق معمولا طی چند ساعت انجام می شود و ممکن است با داروهای پیشگیرانه مانند ضدتهوع یا مایعات محافظ کلیه همراه باشد.
در طول تزریق، پرستار و پزشک علائم حیاتی بیمار و واکنشهای احتمالی را به دقت پایش می کنند.
پس از پایان تزریق، بیمار ممکن است برای مدتی تحت نظر باقی بماند تا از بروز واکنش های حاد مانند حساسیت یا افت فشار خون جلوگیری شود.
توصیه هایی در خصوص تغذیه، استراحت، مصرف داروهای حمایتی و پیگیری علائم ارائه می شود.
برنامه جلسات بعدی شیمی درمانی بر اساس پاسخ بدن بیمار تنظیم می شود.
گاهی بین جلسات، آزمایش هایی برای ارزیابی اثر درمان و بررسی عوارض جانبی انجام می گیرد تا روند درمان به شکل ایمن و موثر ادامه یابد.
2 پاسخ
شیمیدرمانی برای همه بیماران سرطان دهانه رحم ضروری است؟
سلام همراه عزیز، خیر، در مراحل اولیه ممکن است فقط جراحی کافی باشد و نیازی به شیمیدرمانی نباشد.