سرطان دهانه رحم بیماری است که بانوان را درگیر کرده و زمانی رخ می دهد که سلول های غیر طبیعی در دهانه رحم ایجاد شده و شروع به رشد و تکثیر نمایند.

ابتلا به این عارضه علت های مختلفی دارد که مهم ترین آنها وجود ویروس HPV است.

این ویروس از راه برقراری رابطه جنسی محافظت نشده منتقل می گردد.

اگر سرطان به موقع تشخیص داده شود، امکان درمان سرطان دهانه رحم وجود دارد و با انجام درمان فرد بهبود می یابد.

اما اگر به علائم ناشی از وجود آن دقت نکرده و ابتلا به آن به موقع تشخیص داده نشود، درمان آن سخت تر خواهد بود و شانس بهبودی را کاهش می دهد.

راهکار های مختلفی برای تشخیص به موقع سرطان دهانه رحم وجود دارد که در ادامه به آنها می پردازیم.

نقش ویروس HPV در بروز سرطان دهانه رحم

ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) یکی از اصلی‌ ترین عوامل خطر در ابتلا به سرطان دهانه رحم محسوب می‌ شود.

در این قسمت به تاثیر hpv در سرطان دهانه رحم میپردازیم.

این ویروس از طریق تماس جنسی منتقل می‌ شود و بیش از ۱۰۰ نوع مختلف دارد که برخی از آنها می‌ توانند منجر به تغییرات غیر طبیعی در سلول‌ های دهانه رحم شوند.

نوع‌ های پرخطر این ویروس، به ویژه HPV-16 و HPV-18، بیشترین ارتباط را با بروز سرطان دارند.

اغلب افراد در طول زندگی خود حداقل یک‌ بار به این ویروس مبتلا می‌ شوند، اما در بیشتر موارد سیستم ایمنی بدن آن را پاک‌ سازی می‌ کند.

در برخی موارد خاص، اگر ویروس HPV برای مدت طولانی در بدن باقی بماند، می‌ تواند باعث ایجاد ناهنجاری در سلول‌ های دهانه رحم شده و در نهایت منجر به سرطان شود.

به همین دلیل غربالگری منظم و انجام تست‌ های پاپ اسمیر و HPV برای شناسایی زودهنگام این تغییرات بسیار حیاتی است.

واکسیناسیون علیه HPV نیز یکی از موثرترین روش‌ های پیشگیری از ابتلا به انواع پرخطر این ویروس به شمار می‌ رود.

اهمیت تشخیص زودهنگام سرطان دهانه رحم

تشخیص زودهنگام علائم سرطان دهانه رحم نقش بسیار مهمی در موفقیت درمان و افزایش شانس بهبودی کامل دارد.

این نوع سرطان معمولاً به آهستگی پیشرفت می‌ کند و در مراحل اولیه ممکن است هیچ علامت مشخصی نداشته باشد.

به همین دلیل، بسیاری از مبتلایان تا زمانی که بیماری به مراحل پیشرفته‌ تر نرسد، از وجود آن بی‌ خبر می‌ مانند.

شناسایی تغییرات پیش‌ سرطانی یا سرطان در مراحل ابتدایی، این امکان را فراهم می‌ کند که درمان‌ های ساده‌ تر، کم‌ هزینه‌ تر و با عوارض کمتر انجام شوند.

اگر سرطان دهانه رحم به موقع تشخیص داده نشود، ممکن است به سایر بخش‌ های بدن گسترش پیدا کند و درمان آن دشوارتر و پرهزینه‌ تر شود.

در مراحل پیشرفته، فرد ممکن است نیازمند جراحی‌ های وسیع، شیمی‌ درمانی یا پرتودرمانی شود که این روش‌ ها علاوه بر سختی روند درمان، می‌ توانند تاثیرات جسمی و روانی بلندمدتی بر بیمار داشته باشند.

بنابراین، غربالگری منظم و آگاهی از علائم اولیه می‌ تواند نقش نجات‌ بخشی در سلامت زنان ایفا کند.

راه های تشخیص سرطان دهانه رحم

سرطان دهانه رحم جزو آن بیماری ها است که تا زمان شدت یافتن، علائم زیادی از خود بروز نمی دهد.

از این رو باید فرد مرتب تحت غربالگری سرطان دهانه رحم قرار بگیرد تا چنان چه ناهنجاری در دهانه رحم مشاهده شد، پزشک بررسی های بیشتر را انجام دهد.

در صورت وجود علائم سرطان دهانه رحم و مراجعه به پزشک، پزشک برای تشخیص قطعی ابتلا به این سرطان از روش های زیر استفاده می کند:

• انجام معاینات لگنی
• انجام تست پاپ اسمیر
• سونوگرافی کردن
• استفاده از کولپوسکوپی‌
• انجام بیوپسی

معاینات لگنی

زمانی که فرد به پزشک مراجعه می کند، تحت معاینات لگنی توسط وی قرار می گیرد و واژن و رحم بررسی می‌شود.

برای انجام این معاینات پزشک یک یا دوتا از انگشت های خود را وارد واژن کرده و سپس از طریق وارد کردن فشار به قسمت پایین شکم، وضعیت قرار گیری رحم و تخمدان های فرد و اندازه آنها را بررسی می کند.

انجام تست پاپ اسمیر

تست پاپ اسمیر جزو تست های غربالگری است که جهت تشخیص سرطان دهانه رحم مورد استفاده قرار می گیرد.

نمونه برداری انجام شده برای این تست باعث شناسایی شدن عواملی می شود که می تواند منجر به بروز سرطان در فرد گردد.

برای انجام تست پاپ اسمیر پزشک با وسیله ای مخصوص، از سلول های موجود در دهانه رحم که بخش پایینی رحم است نمونه ای برداشته و آن را جهت بررسی میکروسکوپی به آزمایشگاه ارسال می نماید.

تست پاپ اسمیر هیچ گونه درد و ناراحتی به همراه ندارد و بدون بیهوشی صورت می گیرد.

اگر سرطان دهانه رحم در مراحل ابتدایی خود شناسایی شود شانس درمان بالاتری دارد.

سونوگرافی

از روش های ساده و کم خطر برای بررسی کردن اندام های داخلی بدن، می توان به سونوگرافی اشاره کرد.

دستگاه سونوگرافی دارای امواج فراصوت بوده و می تواند وضعیت رحم را به خوبی نشان دهد.

با سونوگرافی کردن چنان چه مورد غیر طبیعی یا توموری در ناحیه رحم وجود داشته باشد، تصاویر آن به پزشک ارائه می شود.

سونوگرافی برای تشخیص سرطان به دو صورت انجام می شود:

• سونوگرافی شکمی که از روی شکم انجام می شود و برای اینکه تصویری با کیفیت تر از آن حاصل گردد، ژل مخصوصی را روی شکم مالیده و سپس سونوگرافی را انجام می دهند.
• سونوگرافی واژینال که در آن با استفاده از مبدل کوچکی که دارای امواج فراصوت است و وارد کردن آن به واژن، از بافت های واژن و دهانه رحم تصاویر دقیقی حاصل می گردد.
• استفاده از سونوگرافی واژینال تصاویر دقیق تری در رابطه با سرطان دهانه رحم ارائه می نماید.

کولپوسکوپی‌

کولپوسکوپی‌ یکی دیگر از روش های تشخیصی است که توسط پزشک متخصص زنان انجام می شود.

کولپوسکوپی توسط ابزار کولپوسکوپ انجام می گیرد و معمولا زمانی مورد استفاده قرار می گیرد که تست پاپ اسمیر انجام شده نتیجه ای غیر طبیعی داشته باشد.

با استفاده از کولپوسکوپی، دهانه رحم به صورت دقیق مورد بررسی قرار می گیرد و چنان چه مشکلی وجود داشته باشد به خوبی قابل مشاهده است.

سرطان دهانه رحم را در مراحل اولیه خود با استفاده از این دستگاه می توان به خوبی مشاهده کرد.

این تست به مدت زمانی ۲۰ تا ۳۰ دقیقه ای احتیاج دارد. مراحل انجام تست به این صورت است که:

• بیمار روی تخت معاینه خوابیده و پا های خود را در محل مخصوص پا ها قرار می دهد.
• پزشک دستگاه اسپکولوم‌ را وارد واژن کرده تا واژن باز شود و داخل آن و دهانه رحم به خوبی قابل مشاهده باشد.
• با تاباندن نور روشن به داخل و دستگاه کولپوسکوپی که چون میکروسکوپ است قسمت داخل واژن و دهانه رحم مورد بررسی قرار می گیرد.
• پزشک پنبه ای که آغشته به محلول سرکه یا ید می باشد را روی ناحیه مورد نظر کشیده تا تمام مخاطی که در اطراف واژن وجود دارد پاک شود و سپس با کولپوسکوپ که چون دوربین است داخل واژن و دهانه رحم مشاهده می شود.
• اگه لکه هایی غیر طبیعی وجود داشته باشد در طول کولپوسکوپی پزشک نمونه برداری و بیوپسی را هم انجام می دهد.

انواع نمونه برداری برای تشخیص سرطان دهانه رحم

برای اینکه پزشک ابتلا به سرطان دهانه رحم را به صورت قطعی تایید نماید، از بیوپسی یا نمونه برداری استفاده می کند.

در روش بیوپسی از بافت های دهانه رحم نمونه ای خارج شده و از لحاظ سرطانی یا غیر سرطانی بودن مورد آزمایش و بررسی قرار می گیرد.

انجام بیوپسی به روش های مختلف صورت می گیرد از جمله:

بیوپسی هیستروسکوپی

در روش هیستروسکوپی از وسیله ای به نام هیستروسکوپ استفاده می کنند تا بتوانند از داخل واژن و دهانه رحم نمونه برداری را انجام دهند‌.

روش هیستروسکوپی نیاز به بیهوشی ندارد.

برای انجام آن پزشک از طریق اسپکولوم واژن را باز کرده و با ضد عفونی کردن آن هیستروسکوپ را وارد رحم کرده و پوششی از داخل رحم جهت نمونه برداری خارج می نماید و نمونه خارج شده جهت بررسی به آزمایشگاه ارسال می شود.

بیوپسی آسپیراسیون

برای انجام این روش بیوپسی، فرد روی تخت خوابیده و پا های خود را باز می کند.

از طریق اسپکولوم واژن باز شده و با استفاده از لوله ای نازک و بلند و همچنین مکش ملایمی که وجود دارد از سلول های پوشش داده رحم برداشته و وارد لوله می کنند.

بعد نمونه برداشته شده را جهت تست به آزمایشگاه ارسال می کنند تا از لحاظ سرطانی بودن یا نبودن مورد ارزیابی قرار بگیرد.

بیوپسی مخروطی

بیوپسی مخروطی یکی از روش‌ های دقیق نمونه‌ برداری از دهانه رحم است که در آن بخش کوچکی به شکل مخروط از بافت غیرطبیعی یا مشکوک دهانه رحم برداشته می‌ شود.

این روش معمولاً زمانی انجام می‌شود که نتایج تست پاپ اسمیر یا کولپوسکوپی نشان‌ دهنده تغییرات شدید سلولی باشد و نیاز به بررسی دقیق‌ تر وجود داشته باشد.

بیوپسی مخروطی می‌ تواند هم برای تشخیص نهایی و هم برای درمان ضایعات پیش‌ سرطانی استفاده شود.

این روش معمولاً در بیمارستان و تحت بی‌ حسی موضعی یا بیهوشی عمومی انجام می‌ گیرد و نمونه برداشته‌ شده به آزمایشگاه ارسال می‌ شود تا از نظر وجود سلول‌ های سرطانی یا پیش‌سرطانی بررسی گردد.

کورتاژ غدد درون رحم

کورتاژ غدد درون رحم یا کورتاژ اندومتر، یکی از روش‌ های تشخیصی است که در آن پوشش داخلی رحم (اندومتر) تراشیده شده و برای بررسی‌ های میکروسکوپی به آزمایشگاه ارسال می‌ شود.

این روش معمولاً در مواردی که بیمار دچار خون‌ ریزی غیرطبیعی رحم باشد یا برای بررسی احتمال وجود سلول‌ های غیر طبیعی و سرطانی در غدد داخل رحم انجام می‌ گیرد.

در فرآیند کورتاژ، پزشک با استفاده از ابزار خاصی به نام کورت، سلول‌ های مخاط رحم را به‌ طور کنترل‌ شده جمع‌ آوری می‌ کند.

این روش معمولاً تحت بی‌ حسی موضعی یا بیهوشی سبک انجام شده و اطلاعات ارزشمندی در مورد وضعیت سلامت داخلی رحم فراهم می‌ کند.

قطعی ترین راه های تشخیص سرطان دهانه رحم

راهکار های متفاوتی برای تشخیص دادن ابتلا به سرطان دهانه رحم وجود دارد اما از قطعی ترین آنها می ‌توان به کولپوسکوپی و انجام بیوپسی اشاره کرد.

تست های تشخیصی چون پاپ اسمیر و تست HPV نمی توانند به صورت قطعی ابتلا به سرطان دهانه رحم را مشخص کنند.

انجام بیوپسی و کولپوسکوپی در منزل امکان پذیر نیست و نیاز به تجهیزات و همچنین دانش خاصی جهت انجام دارد.

برای مشخص شدن این بیماری باید سلول های خارج شده را در آزمایشگاه و زیر میکروسکوپ بررسی کرد و تمام اینها نیاز به مراجعه به پزشک دارد.

آزمایشات مرحله بندی سرطان دهانه رحم

برای مشخص شدن روند درمان و شروع کردن آن بعد از مشخص شدن ابتلا به سرطان دهانه رحم، باید مرحله سرطان را هم مشخص کرد.

برای مشخص شدن مرحله سرطان روش های مختلفی وجود دارد از جمله:

• انجام تست تصویربرداری چون استفاده از پت اسکن، ام آر آی، سونوگرافی، گرافی ساده از قفسه سینه
• استفاده از تست های آزمایشگاهی چون شمارش کامل سلول های خونی و آزمایش شیمیایی خون
• انجام تست های بصری چون سیستوسکوپی و سیگموئیدوسکوپی