تبخال تناسلی جزو بیماری های عفونی بوده که به دلیل آلوده شدن به ویروس هرپس سیمپلکس در ناحیه اندام تناسلی رخ می دهد.

این بیماری از طریق برقراری رابطه جنسی با شخص آلوده به تبخال منتقل می گردد و موجب به وجود آمدن زخم های کوچک در قسمت ناحیه تناسلی میشود.

این بیماری در ابتدا با قرمزی و ایجاد تاول های کوچک بروز پیدا می کند که این تاول ها با گذشت چند روز پاره شده و ترشحات موجود در داخل آنها خارج می گردد و زخم هایی دردناک را به وجود می آورند.

علت ابتلا به تبخال تناسلی وجود ویروس هرپس سیمپلکس است که دارای دو نوع است:

• هرپس سیمپلکس نوع اول
• هرپس سیمپلکس نوع دوم

هر دو نوع آن می تواند با داشتن رابطه جنسی واژینالی، دهانی و مقعدی منتقل شود و عفونت حاصل از آن در سه مرحله خود را نشان می دهد:

• مرحله اول که مرحله عفونت اولیه است.
• مرحله دوم که مرحله سکون و یا تاخیر نام دارد و عفونت ایجاد شده علائمی ندارند.
• مرحله سوم که مرحله مربوط به عود ویروس است که با وجود عوامل تحریک کننده خود را نشان می دهد‌.

دلایل ابتلا به تبخال تناسلی

تبخال تناسلی از طریق ویروس هرپس سیمپلکس فرد را درگیر می کند و در دو نوع زیر وجود دارد:

ویروس هرپس سیمپلکس نوع اول و یا HSV 1

از طریق این نوع ویروس فرد به زخم سرد و یا تبخال در ناحیه دهان مبتلا شده که به وسیله تماس پوست با پوست منتقل گردیده است.

البته با داشتن رابطه جنسی دهانی امکان انتقال این ویروس به قسمت اندام تناسلی شخص نیز وجود دارد ولی درصد عود پایینی دارد.

ویروس هرپس سیمپلکس نوع دوم و یا HSV2

نوع دوم این ویروس موجب ایجاد تبخال تناسلی در شخص بیمار میشود و از طریق داشتن رابطه جنسی و تماس پوست با پوست آلوده انتقال پیدا می کند.

این نوع ویروس در صورت باز و یا بسته بودن قابلیت انتقال دارد و مسری است.

این ویروس در بدن زنده می ماند و در خارج از بدن خیلی زود از بین می رود از این رو از طریق اشیای آلوده و یا توالت قابل انتقال نیست.

عواملی هستند که ریسک ابتلا به این بیماری را در افراد افزایش می دهند از جمله:

• وجود شرکای جنسی متعدد که هر چه تعداد آنها بالاتر باشد ریسک ابتلا نیز در آنها افزایش می یابد.
• جنسیت، یعنی این ویروس به خانم ها بیشتر از آقایان ،از طریق داشتن رابطه جنسی انتقال می یابد.
• وجود نقص در سیستم ایمنی
• افرادی که قبلا سابقه ابتلا به این ویروس را داشته اند و یا اینکه به دیگر بیماری های مقاربتی مبتلا شده اند.
• مردانی که همجنسگرا هستند.
• افرادی که رابطه جنسی محافظت نشده دارند و از کاندوم استفاده نمی کنند.

تماس مستقیم پوست با پوست آلوده

ویروس هرپس می‌ تواند حتی بدون وجود زخم‌ های واضح، تنها از طریق تماس ساده‌ ی پوست با پوست منتقل شود.

این انتقال چه در زمان وجود علائم و چه در حالت بدون علامت ممکن است رخ دهد.

رابطه جنسی محافظت‌ نشده

استفاده نکردن از کاندوم، به ویژه در روابط جنسی واژینال، مقعدی یا دهانی، می‌ تواند احتمال انتقال ویروس را افزایش دهد.

البته حتی استفاده از کاندوم هم صد در صد محافظت ایجاد نمی‌ کند چون ویروس می‌ تواند از نواحی که کاندوم نمی‌ پوشاند منتقل شود.

شروع فعالیت جنسی از سنین پایین

شروع زودهنگام فعالیت جنسی با افزایش تعداد شرکای جنسی در طول زندگی همراه است و این موضوع شانس تماس با فرد آلوده را بالا می‌ برد.

سابقه ابتلا به دیگر بیماری‌ های مقاربتی

افرادی که به بیماری‌ های مقاربتی مانند سوزاک یا کلامیدیا مبتلا شده‌ اند، به دلیل رفتارهای پرخطر جنسی، بیشتر در معرض ابتلا به تبخال تناسلی قرار دارند.

ضعف سیستم ایمنی

کسانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، مثل بیماران HIV مثبت یا افرادی که داروهای سرکوب‌ کننده‌ ی ایمنی مصرف می‌ کنند، راحت‌ تر به تبخال تناسلی مبتلا می‌ شوند و عودهای بیشتری را تجربه می‌ کنند.

رابطه جنسی با فرد دارای تبخال فعال

داشتن رابطه جنسی با فردی که تبخال فعال دارد، حتی بدون دخول کامل، ریسک انتقال ویروس را چند برابر می‌ کند.

در این حالت مقدار ویروس در ترشحات بیشتر است و تماس با آن سریع‌ تر منجر به انتقال می‌ شود.

رابطه جنسی دهانی با فرد مبتلا به تبخال دهانی

ویروس HSV-1 که معمولاً عامل تبخال دهانی است، می‌ تواند از طریق رابطه جنسی دهانی به ناحیه تناسلی منتقل شده و باعث تبخال تناسلی شود.

حتی زمانی که تبخال واضحی در دهان دیده نمی‌ شود، همچنان امکان انتقال وجود دارد.

فعال شدن مجدد ویروس در بدن

بعد از اولین ابتلا، ویروس به طور نهفته در بدن باقی می‌ ماند و ممکن است در اثر عواملی مانند استرس زیاد، خستگی مفرط، تب یا تغییرات هورمونی (مثلاً در زمان قاعدگی) دوباره فعال شده و باعث بروز مجدد تبخال شود.

چگونگی انتقال ویروس هرپس سیمپلکس

ویروس تبخال تناسلی و یا همان هرپس سیمپلکس از طریق داشتن تماس با پوست آلوده که به صورت تماس پوست با پوست است، منتقل می گردد.

این ویروس خیلی راحت از طریق غشای مخاطی مانند در قسمت پوست مرطوب موجود در دهان و ناحیه تناسلی منتقل می گردد.

از زمان ابتلا به تبخال تا هنگام بهبود یافتن زخم ها و تاول های ایجاد شده و جایگزینی پوست سالم با آن، این ویروس قابلیت انتقال دارد.

گاهی اوقات نیز ممکن است شخص به ویروس مبتلا باشد ولی علائمی را نداشته باشد و تماس شخص دیگر با ناحیه پوست آلوده به ویروس موجب آلوده شدن او نیز می گردد.

زمانی که هر دو شخص دارای ویروس های مشابهی هستند نمی توانند موجب آلودگی همدیگر حتی در دیگر قسمت های  بدن شوند.

با آلودگی قسمتی از بدن، امکان ابتلا در نقطه دیگر وجود ندارد یعنی اگر شخصی از قسمت آلت تناسلی شریک خود به تبخال مبتلا شده باشد، آن شریک از قسمت صورت به تبخال مبتلا نمی‌شود و یا اگر شخص از قسمت صورت شریک خود به آلودگی تناسلی مبتلا شود، شریک او به آلودگی تناسلی مبتلا نمی گردد.

عوارض ابتلا به تبخال تناسلی چیست؟

ابتلا به تبخال تناسلی با عوارض زیر برای شخص مبتلا همراه است:

ابتلا به عفونت های مقاربتی دیگر

از طریق ابتلا به تبخال تناسلی ریسک انتقال دیگر عفونت های مقاربتی مثل بیماری ایدز بالا می رود.

عفونت نوزادان

زمانی که نوزاد از مادری متولد شود که به این ویروس آلوده است امکان ابتلای او نیز وجود دارد و ابتلای نوزاد خود موجب وارد شدن آسیب های مغزی، کوری در نوزاد و وقوع مرگ در نوزاد میشود.

مشکلات مثانه

زخم هایی که به دلیل تبخال تناسلی ایجاد می‌شود ممکن است باعث به وجود آمدن التهاباتی در مجاری ادرار شخص شود.

با متورم شدن مجرای ادراری امکان بسته شدن و تخلیه نشدن ادرار وجود دارد.

• موجب ایجاد التهاب در غشا و مایع مغزی نخاعی و مننژیت می گردد.
• امکان ایجاد التهاب در ناحیه رکتوم و یا پروکتیت وجود دارد و پوشش داخلی قسمت راست روده را ملتهب می کند.

دردهای مزمن در ناحیه تناسلی

در برخی بیماران حتی پس از بهبود زخم‌ ها، درد یا سوزش طولانی‌ مدتی در ناحیه تناسلی باقی می‌ ماند که می‌ تواند کیفیت زندگی جنسی را کاهش دهد.

مشکلات روانی

مبتلایان به تبخال تناسلی ممکن است دچار احساس خجالت، اضطراب یا افسردگی شوند که این وضعیت نیاز به حمایت روانی و درمان دارد.

زایمان زودرس در زنان باردار

اگر تبخال تناسلی در دوران بارداری فعال شود می‌ تواند احتمال زایمان زودرس و مشکلات جدی برای نوزاد را بالا ببرد.

انتقال ویروس به دیگر نقاط بدن

گاهی ویروس تبخال تناسلی می‌ تواند به نواحی دیگری مثل چشم منتقل شود و منجر به عفونت‌ های چشمی شدید و در صورت عدم درمان، نابینایی شود.

عفونت‌ شدید در افراد دارای نقص ایمنی

افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند در معرض عفونت‌ های وسیع‌ تر و خطرناک‌ تر ناشی از تبخال تناسلی هستند که درمان آن‌ ها نیز دشوارتر است.

گسترش زخم‌ ها به سطح پوست

در بعضی موارد تبخال تناسلی می‌ تواند به صورت زخم‌ های وسیع و دردناک در پوست بروز کند که نیاز به درمان‌ تبخال تناسلی با روش های پزشکی خاص دارد.

در دوران بارداری و ابتلا به تبخال باید چه کار کرد؟

در صورت باردار بودن و مبتلا بودن به تبخال تناسلی باید حتما پزشک خود را در جریان آن بگذارید تا در صورت نیاز و با توجه به آنچه پزشک توصیه می کند از داروهای ضدویروس تبخال در نزدیک زمان زایمان استفاده کنید تا مانع از شیوع و انتقال آن به نوزاد شوید.

در صورت بالا بودن ریسک شیوع تبخال به نوزاد در هنگام زایمان، برای پیشگیری از انتقال آن به نوزاد ممکن است از روش زایمان سزارین برای مادر استفاده کنند.

اگر در نزدیکی زمان زایمان علائم فعال تبخال تناسلی مانند زخم، قرمزی یا سوزش مشاهده شود، پزشک معمولاً توصیه به زایمان سزارین می‌ کند تا از تماس نوزاد با ناحیه آلوده جلوگیری شود.

استفاده از داروهای ضدویروس مثل آسیکلوویر یا والاسیکلوویر در سه ماهه سوم بارداری می‌ تواند به کاهش احتمال بروز علائم فعال کمک کند و خطر انتقال ویروس به نوزاد را کاهش دهد.

در طول بارداری، مراقبت دقیق از سلامت عمومی بدن، تقویت سیستم ایمنی و پرهیز از عواملی که می‌ توانند باعث فعال شدن مجدد ویروس شوند اهمیت بالایی دارد.

استرس، بیماری‌ های دیگر و خستگی زیاد ممکن است باعث بروز مجدد تبخال شود، به همین دلیل مدیریت این عوامل در دوران بارداری توصیه می‌ شود.

اگر زنی سابقه ابتلا به تبخال تناسلی را داشته باشد اما در زمان زایمان هیچ علائمی از عفونت فعال وجود نداشته باشد، معمولا می‌ تواند زایمان طبیعی داشته باشد.

با این حال تصمیم نهایی درباره نوع زایمان باید حتماً توسط پزشک و با توجه به وضعیت سلامت مادر و جنین گرفته شود.

پس از زایمان نیز لازم است مراقبت‌ های ویژه‌ ای برای جلوگیری از انتقال ویروس به نوزاد انجام شود، به ویژه اگر تبخال در دست یا اطراف دهان مادر وجود داشته باشد.

مادران باید دست‌ های خود را مرتب بشویند و در صورت وجود تبخال فعال، از تماس مستقیم با نوزاد اجتناب کنند تا از بروز عفونت در نوزاد پیشگیری شود.

نشانه های ابتلا به تبخال تناسلی

علائم و نشانه های ابتلا به تبخال تناسلی از ۲ تا ۱۲ روز بعد از ورود ویروس ظاهر می گردند و شامل موارد زیر هستند:

• وجود برجستگی هایی که قرمز رنگ و تاول مانند هستند که از چند روز تا چند هفته بعد از ابتلا امکان بروز آنها هست.
• داشتن درد و خارش در ناحیه ورود ویروس که تا زمان بهبودی ادامه دارد.
• ایجاد زخم های ناشی از پاره شدن تاول ها و خونریزی آنها که باعث بروز درد در هنگام ادرار می گردد.
• پوسته پوسته شدن بعد از بهبود یافتن زخم های ایجاد شده
• داشتن علائم آنفولانزا مثل وجود گره لنفاوی در قسمت کشاله ران، درد در عضلات و قسمت سر و وجود تب

راه های پیشگیری از ابتلا به تبخال تناسلی

راهکار هایی وجود دارد طبق گفته های دکتر فاطمه هادی که با رعایت آنها می توانید تا حدودی مانع از ابتلا به تبخال تناسلی شوید، از جمله:

• در هنگام رابطه جنسی و سکس همیشه از کاندوم استفاده کنید و آن را به طریق درست به کار بگیرید.
• از برقراری رابطه جنسی و نزدیکی به شخص مشکوک به عفونت و ویروس خودداری کنید.
• یک شریک جنسی برای خود داشته باشید و از برقراری رابطه جنسی با شریک های متعدد خودداری کنید‌.
• اگر در ناحیه تناسلی شریک جنسی خود تبخال و یا ضایعه پوستی دیدید از برقراری رابطه جنسی با او خودداری کنید.