تخمدان ها غددی هستند که وظیفه ی تولید مثل در بدن بانوان را بر عهده دارند‌، به گونه ای که تخمک را تولید کرده و به وسیله ی لوله‌ های رحمی به رحم منتقل می کنند‌.

تخمدان ها تشکیل شده از ۳ نوع سلول هستند‌ به هر از این سلول ‌ها می ‌تواند به یک نوع تومور تبدیل گردد از جمله:

• تومور اپیتلیال تشکیل شده از سلول های پوشش دهنده سطح خارجی تخمدان است و اکثر تومور های تخمدان از این نوع هستند.
• تومور سلول های جوانه ای که تشکیل شده از سلولی است که تولید کننده تخمک است.
• تومور استروما‌ تشکیل شده از سلول بافتی ساختاری که موجب کنار هم قرار گرفتن تخمدان ها میشود، است‌.

بعضی از تومورهای تشکیل شده توسط تخمدان خوش خیم بوده ولی یک سری از آنها نیز جزو تومورهای بدخیم بوده و امکان انتقال یافتن به دیگر نقاط بدن وجود دارد.

سرطان تخمدان

زمانی که سلول های موجود در تخمدان دارای رشد بی رویه بوده و به صورت غیر طبیعی رشد و تکثیر پیدا کند موجب ایجاد توده های سرطانی می گردد که بعضی از این توده‌ ها خوش خیم و بعضی نیز بدخیم هستند.

سرطان تخمدان اپیتلیال

سرطان تخمدان اپیتلیال تشکیل شده از سلول های سطح خارجی تخمدان است و به سه صورت خوش خیم، مرزی و یا بدخیم ایجاد می‌شود.

نوع خوش خیم این تومور گسترش پیدا نکرده و باعث ایجاد بیماری جدی نمی‌شود ولی نوع بدخیم آن حدود ۹۰ درصد سرطان های تخمدان را به خود اختصاص داده است‌ که‌ نوع سروز آن شایع ترین نوع سرطان اپیتلیال بدخیم است.

سرطان تخمدان سلول زایا

سلول های زایا به سلول هایی می گویند که باعث ایجاد تخمک در زنان شده که معمولا اکثر تومور های ایجاد شده توسط این سلول ها خوش خیم هستند ولی درصد کمی از تومورهای تشکیل شده به وسیله ی این سلول ها سرطانی می باشند.

حدود ۲ درصد از سرطان های ایجاد شده در تخمدان از این نوع هستند.

کیست های تخمدان

کیست های تخمدان به صورت مایعاتی در درون تخمدان قرار دارند و زمانی موجب ایجاد نگرانی می‌شوند که در افراد یائسه و یا دخترانی که هنوز پریود نشده اند رخ دهد.

چنان چه کیست ایجاد شده بزرگ بوده و با دارو برطرف نگردد پزشک آزمایشات بیشتری را برای بررسی خوش خیمی و یا بد خیمی این کیست ها تجویز می کند.

گاهی اوقات فقط با خارج کردن کیست ها می توان پی به خوش خیم و یا بدخیمی کیست ها برد.

علائم سرطان تخمدان

• داشتن سوء هاضمه و وجود حالت تهوع
• بی اشتها شدن فرد
• وجود احساس فشار در ناحیه لگن و کمر
• داشتن یبوست و یا احساس ادرار به صورت مداوم
• وجود تغییر در حرکات روده
• بزرگ شدن دور کمر فرد
• داشتن خستگی زیاد از حد
• تغییر ایجاد شده در قاعدگی فرد

علائم بیماری در مراحل پیشرفته عبارت است از:

• وجود حالت تهوع و استفراغ در فرد
• داشتن نفس تنگی
• کم شدن‌ یهویی وزن
• داشتن احساس خستگی زیاد از حد
• کم شدن‌ زیاد از حد اشتها

علت ابتلا به سرطان تخمدان چیست؟

به صورت کلی هنوز دلیل اصلی سرطلن تخمدان مشخص نشده است اما دلایل مختلفی می تواند موجب بروز این بیماری شود.

کیست های پاتولوژیک

در برخی موارد کیست تخمدان نتیجه رشد بیش از حد و غیر طبیعی سلول هاست که به کیست های پاتولوژیک معروف هستند.

کیست های پاتولوژیک یکی از انواع کیست های تخمدان هستند که می توانند بدخیم بوده و منجر به سرطان تخمدان شوند، احتمال ایجاد کیست های پاتولوژیک در افراد یائسه بیشتر از سایرین است.

برخی بیماری ها مانند اندومتریوز نیز می توانند منجر به تشکیل کیست های پاتولوژیک شوند.

اندومتریوز نوعی بیماری زنانه است که در آن سلول‌های تشکیل‌دهنده دیواره رحم در مکان‌های خارجی مانند تخمدان یا لوله فالوپ ظاهر می‌شوند.

تقسیم سلولی

سرطان تخمدان هنگامی ایجاد می شود که سلول‌های تخمدان رشد کرده و به صورت غیرقابل کنترلی تقسیم شده و تبدیل به تومور می‌شوند.

در صورت عدم درمان، سلول های این تومورها در بافت های مجاور و سایر قسمت های بدن پخش می شوند.

تومور بافت پوششی تخمدان

انواع مختلفی از سرطان تخمدان بسته به محل شروع سرطان وجود دارد.

تومور اپیتلیال تخمدان شایع ترین نوع سرطان تخمدان است که از سلول های سطح خارجی تخمدان شروع می شود.

عواملی که ریسک ابتلا به سرطان تخمدان را بالا می‌برد

موارد زیر ریسک مبتلا شدن به سرطان تخمدان را بالا می بقرد.

• بالا رفتن سن و نزدیک شدن فرد به سن پیری
• داشتن وزن زیاد و چاق بودن
• داشتن یک بارداری کامل و بچه دار شدن
• انجام دادن هورمون درمانی بعد از یائسه شدن فرد
• داشتن سابقه ی ابتلا به سرطان در خانواده
• استفاده کردن از درمان های مربوط به بارداری

عواملی که ریسک ابتلا به سرطان تخمدان را کاهش می دهد

عوامل کاهش دهنده ریسک ابتلا به سرطان تخمدان شامل موارد زیر هستند.

• باردار بودن فرد
• شیردهی به نوزاد
• کنترل کردن بارداری

راه های تشخیص سرطان تخمدان

برای تشخیص سرطان زنان ابتدا پزشک فرد را تحت معاینه لگنی قرار داده، رحم و تخمدان را از لحاظ شکل و اندازه بررسی کرده و چنان چه مورد غیر عادی وجود داشته باشد روش های تشخیصی زیر را تجویز می کند:

انجام آزمایش خون برای تشخیص سرطان تخمدان

از طریق آزمایش خون تعداد گلبول ‌های سفید گلبول‌ های قرمز و پلاکت ‌ها را بررسی می کنند.

انجام آزمایش ژنتیک برای تشخیص سرطان تخمدان

جهت بررسی تغییرات ژنی در سرطان اپیتلیال آزمایش ژنتیک انجام می گیرد حتی اگر فرد سابقه خانوادگی در ابتلا به این سرطان نداشته باشد و با این آزمایش ژن های BRCA1،۲ بررسی می گردد‌.

استفاده از سونوگرافی

با استفاده از سونوگرافی و امواج صوتی تصاویری از داخل رحم و تخمدان تهیه کرده و چنان چه توده ی سرطانی وجود داشته باشد مشخص می گردد.

انجام سی تی اسکن و یا ام آر آی

با استفاده از سی تی اسکن و ام آر آی تصاویری از درون تخمدان و شکم تهیه کرده تا توده های سرطانی در صورت وجود و یا متاستاز مشخص گردند.

انجام نمونه برداری یا بیوپسی

برای مشخص شدن بدخیم و یا خوش خیم بودن سرطان صورت می گیرد.

مراحل سرطان تخمدان

مرحله بندی کردن سرطان تخمدان طبق خوش خیم یا بدخیم بودن سرطان ومیزان پخش شدن آن صورت می گیرد.

به طور کلی مرحله بندی سرطان تخمدان به صورت زیر انجام می شود.

سرطان ناحیه ای

حالتی است که سرطان در نقطه شروع مانده و بافت دیگری را درگیر نمی کند.

سرطان منطقه ای

در این حالت سرطان به منطقه های مجاور مانند رحم گسترش پیدا می کند.

سرطان دوردست

وضعیتی است که سرطان به اعضای دیگر بدن مانند ریه یا کبد گسترش پیدا کرده است.

راه های درمان سرطان تخمدان

درمان های مختلفی با توجه به شدت بیماری می تواند توسط فوق تخصص انکولوژی انجام شود که در ادامه این درمان هارا بررسی می کنیم.

انجام جراحی

برای درمان کردن سرطان تخمدان از انواع جراحی های سرطانی زنان استفاده می‌شود از جمله:

جراحی جهت برداشتن یک تخمدان

زمانی که با وجود سرطان تخمدان و در مراحل اولیه فقط یک تخمدان درگیر شده باشد با استفاده از روش جراحی اقدام به خارج کردن تخمدانی که آسیب دیده و لوله های فالوپ آن می کنند‌.

در این شرایط ممکن است فرد برای بارداری مشکلی نداشته باشد.

جراحی برای خارج کردن دو تخمدان

در صورت درگیری هر دو تخمدان ولی سرایت نکردن به دیگر نقاط بدن، اقدام به برداشتن هر دو تخمدان کرده ولی رحم فرد بیمار دست نخورده باقی می ماند و می توان با استفاده از تخمک منجمد شده و یا اهدایی دوباره باردار شد.

جراحی جهت خارج کردن هر دو تخمدان و یا رحم فرد

در صورت گسترش سرطان و یا چنان چه شما قصد بارداری نداشته باشید پزشک اقدام به خارج کردن رحم، تخمدان ها و لوله های فالوپ و غدد لنفاوی می کند.

جراحی جهت درمان سرطان تخمدان در مراحل پیشرفته

در صورت بدخیم بودن سرطان و پیشرفت کردن آن پزشک با انجام جراحی تمام بافت های آسیب دیده را خارج می کند.

انجام شیمی درمانی

به درمان دارویی می گویند که با به کار بردن موادی شیمیایی باعث از بین رفتن سلول های سرطانی می گردند.

دارو های شیمی درمانی هم به صورت خوراکی و هم تزریقی هستند و برای کوچک کردن تومور و درمان سرطان زنان پیش از جراحی و یا از بین بردن سلول‌ های باقی مانده بعد از جراحی به کار می رود.

درمان هدفمند

در روش درمان هدفمند روی نقطه ضعف های سلول های سرطانی تمرکز کرده و با استفاده از آنها موجب از بین رفتن سلول ها می‌شوند.

برای مشخص کردن درمان هدفمند با انجام آزمایش نوع سلول سرطانی را مشخص می کنند تا متوجه استفاده از درمانی موثر برای تومور شوند.

هورمون درمانی

هورمون درمانی با استفاده کردن از یکسری داروها مانع از تاثیر گذاری هورمون استروژن روی سلول های سرطان تخمدان می‌شوند و با مسدود کردن استروژن از رشد سلول سرطانی پیشگیری می کنند.

انجام ایمونوتراپی

در این روش با تقویت کردن سیستم ایمنی بدن مبارزه با سلول های سرطانی را فراهم می کنند.

آیا بعد از درمان ممکن است سرطان تخمدان مجدد عود کند؟

بله برخی از زنان بعد از درمان سرطان تخمدان مجدد دچار عود سرطان شدند.

عود کردن دوباره سرطان به شدت و مرحله سرطان بستگی دارد.

سرطان در مراحل اولیه معمولا درمان شده و عو د نمی کند.

سرطان در مراحل پیشرفته تر امکان عود مجدد بیشتری دارد.

علائم عود مجدد سرطان تخمدان

علائم عود سرطان بسیارشبیه به علائم اولیه سرطان است که در ادامه به بررسی آن ها می پردازیم.

• درد شکمی
• نفخ
• حالت تهوع
• استفراغ
• تغییرات در سیستم دفع

چطور سرطان تخمدان را زود تشخیص بدهیم؟

با تشخیص زودهنگام سرطان تخمدان می توان شانس درمان را بسیار بالا برد.

در ادامه به بررسی راه های تشخیص زودهنگام سرطان تخمدان می پردازیم.