هورمون ها موادی شیمیایی اند که توسط سیستم غدد درون ریز مانند لوزالمعده، غده هیپوفیز، تیروئید و فوق کلیه تولید می شوند.

هورمون ها توسط جریان خون به سراسر بدن حرکت کرده و به اعضای مختلف بدن در انجام کارها کمک کرده وکار هر سلول از بدن را تنظیم می کنند.

به هورمون استروژن، پروژسترون، تستسترون، انسولین، تیروئید کورتیزول و اپی نفرین می توان به عنوان انواع هورمون ها یاد کرد.

در برخی موارد ممکن است برخی سرطان ها توسط هورمون ها تغذیه شده و رشد کنند لذا جلوگیری از این هورمون ها می تواند به توقف رش دسرطان کمک کند.

پزشکان با روش های جلوگیری از عملکرد هورمون ها، از بین بردن و یا تغییر شکل گیرنده های هورمونی سلول ها و جلوگیری از تولید هورمون در بدن رشد سرطان را متوقف می کنند.

جلوگیری از عملکرد هورمون ها: هورمون ها به گیرنده های سلول ها متصل شده و داخل سلول فعالیت می کنند.

اگر گیرنده سلول توسط یک ترکیب مسدود شود هورمون ها نمی توانند به گیرنده خود متصل شوند و در آن فعالیت کنند.

جلوگیری از تولید هورمون در بدن: در این روش پزشک با دارو و یا جراحی عضوی که هورمون تولید می کند را متوقف می کنند.

مثلا با برداشتن تخمدان تولید هورمون استروژن کاهش پیدا می کند.

از بین بردن و یا تغییر شکل گیرنده های هورمونی سلول ها: در این وضعیت هورمون قادر به اتصال درست به گیرنده سلولی نبوده و نمی تواند آن را فعال کند.

هورمون درمانی چیست؟

نوعی روش درمانی همانند شیمی درمانی در کرج است که برای درمان سرطان چون سرطان پستان مورد استفاده قرار می گیرد و با به کار گرفتن آن سلول های سرطانی را از بین می برند.

زمانی که سلول های سرطانی نیاز به گیرنده هایی چون استروژن و پروژسترون داشته باشد از روش هورمون درمانی برای از بین بردن آنها استفاده می کنند.

چند روش وجود دارد که توقف رشد سلول سرطانی از طریق آن می تواند صورت بگیرد:

• از عملکرد هورمون ها جلوگیری می کند.
• سلول ها یکسری گیرنده دارند که هورمون هایی خاص به آن ها وصل شده اند و موجب فعالیت سلول ها میشود، زمانی که این گیرنده مسدود شود هورمون دیگر به آن وصل نشده و جلوی رشد سلول گرفته میشود.
• از تولید هورمون در بدن جلوگیری میشود.
• با استفاده از دارو و جراحی تولید هورمون را متوقف می کنند.
• حذف گیرنده های هورمون ها و یا تغییر شکل دادن آنها
• با انجام این کار هورمون ها توان اتصال به گیرنده های خود را نداشته و موجب عدم عملکرد در هورمون می گردد.

لازم به ذکر است که نباید هورمون درمانی را با درمان جایگزینی هورمون اشتباه بگیرید، هورمون درمانی برای درمان بعضی سرطان ها کاربرد داشته اما درمان جایگزین هورمون درمان سرطانی نیست.

عملکرد هورمون درمانی چگونه است؟

عملکرد این درمان به دو صورت است:

با به کارگیری دارو میزان استروژن را کاهش داده در نتیجه سلول سرطانی برای رشد کردن میزان استروژن کمتری را دریافت می کند و به این ترتیب رشدش کمتر و متوقف می گردد.

باعث اتصال دارو به گیرنده ی هورمون موجود در سلول سرطانی شده و نمی گذارد که گیرنده ی هورمون به این هورمون ها دسترسی پیدا کند و به این ترتیب جلوی رشد سلول های سرطانی گرفته میشود.

استفاده از هر دو روش برای جلوگیری کردن از رشد سلول ها به وسیله ی محروم کردن آنها از هورمون های بدن است و این گونه موجب از بین رفتن سلول های سرطانی میشوند.

مدت زمان انجام هورمون درمانی

بیمارانی که سرطان فقط در قسمت پستان آنها است و به دیگر قسمت ها سرایت پیدا نکرده است با استفاده از روش هورمون درمانی به خوبی درمان میشوند.

به کارگیری دارو های هورمون درمانی برای این بیماران دست کم برای ۵ سال آنها نتایج خوبی را به همراه خواهد داشت.

با توجه به آنچه پزشک صلاح می بیند این امکان وجود دارد که در طی درمان سرطان، نوع هورمون درمانی تغییر کند.

انواع روش های هورمون درمانی

هورمون درمانی روش های مختلفی دارد که در ادامه به توضیح آن ها می پردازیم.

هورمون درمانی خوراکی

در این روش بیمار قرص های هورمونی را روزانه و یا مطابق دستور پزشک استفاده می کند.

از این مدل هورمونی برای درمان یائسگی و اختلالات هورمونی استفاده می شوند.

هورمون درمانی تزریقی

هورمون ها با تزریق عضلانی و یا زیر جلدی برای درمان ناباروری و یا بعضی اختلالات هورمونی به بدن تزریق می شوند.

هورمون درمانی پوستی

این درمان شامل پچ های هورمونی ای هستند که روی پوست قرار گرفته و هورمون هارا به آرامی وارد بدن می کنند.

این روش برای درمان یائسگی و تنظیم هورمون ها قابل استفاده است.

هورمون درمانی با ژل و کرم

در این روش هورمون ها از طریق پوست جذب شده و برای درمان یائسگی و برخی دیگر از مشکلات هورمونی استفاده می شود.

هورمون درمانی با کاشت هورمونی

پزشک میکروایمپلنت های هورمونی را در زیر پوست قرار داده و هورمون ها به آرامی آزاد می شوند که می تواند به تنظیم هورمون ها و درمان برخی مشکلات هورمونی کمک کند.

هورمون درمانی با داروهای زیرزبانی

برای درمان برخی مشکل های هورمونی قرص ها زیر زبان قرار گرفته و سریعا جذب بدن می شوند.

هورمون درمانی با روش های ترکیبی

بعضا پزشک از چند روش برای دیدن بهترین نتیجه استفاده می کند.

عوارض هورمون درمانی

دارویی چون داروی تاموکسیفن که برای این منظور استفاده میشود علاوه بر تاثیری که روی سلول های سرطانی دارد روی دیگر سلول های بدن نیز تاثیر گذاشته و عوارضی را با خود به همراه دارد از جمله:

• احتمال بالا رفتن میزان لختگی خون در سیاهرگ های بدن وجود دارد که امکان دارد به ریه ها منتقل شده و اختلال در تنفس را ایجاد کند.
• احتمال ابتلای فرد به سرطان رحم وجود دارد.
• احتمال خونریزی واژینال و یا لکه بینی وجود دارد که در صورت مشاهده باید حتما به پزشک اطلاع داد.

دیگر عوارض این روش درمانی:

در افراد مبتلا به سرطان پروستات

• ایجاد گر گرفتگی برای فرد
• کاهش میل جنسی و یا عدم توانایی در برقراری رابطه ی جنسی
• ایجاد ضعف در استخوان ها
• ایجاد اسهال و حالت تهوع در فرد
• به وجود آوردن سینه های بزرگ برای فرد
• ایجاد خستگی زیاد از حد

در زنان مبتلا به سرطان پستان

• ایجاد گر گرفتگی در فرد
• ایجاد خشکی در واژن
• ایجاد تغییراتی در پریودی فرد
• کم شدن‌ میل جنسی
• ایجاد حالت تهوع برای فرد
• ایجاد خستگی زیاد از حد
• ایجاد تغییراتی در خلق و خوی فرد

هورمون درمانی برای چه نوع سرطان هایی استفاده میشود

تومور هایی که برای رشد نیاز به هورمون های بدن دارند به وسیله ی این روش از بین می روند و درمان میشوند از جمله:

• سرطان پستان
• سرطان پروستات
• سرطان آندومتر و پوشش های موجود در داخل رحم
• سرطان تخمدان

داروهای هورمون درمانی

از جمله دارو های اصلی مورد استفاده در این روش درمان می توان موارد زیر را عنوان نمود:

داروهای تعدیل کننده

برای گیرنده های استروژن که به SERMs معروف هستند.

با توجه به اندامی که می خواهند این دارو روی آن اثر بگذارد موجب اثر استروژنی و یا پرواسترورژنیک روی سلول های سرطانی میشوند.

از جمله این داروها می توان تاموکسیفن، آرزوکسیفن و رالوکسیفن را نام برد.

دارو های مهار می کننده

آروماتاز آنزیمی است که در داخل چربی بدن، ماهیچه ها و کبد وجود دارد و مهار کردن آنها موجب تبدیل آندروژن به استروژن میشود.

از جمله این داروها می توان به آناستروزول، لتروزول واگزمستان اشاره نمود‌.

داروهای آنالوگ های آگونیست

که به LHRH معروف هستند.

این دارو ها موجب مهار شدن تولید استروژن توسط تخمدان میشود و نتیجه ی آن مسدود شدن چرخه ی قاعدگی و سرکوب شدن تخمدان ها است.

همچنین تولید تستوسترون توسط بیضه ها نیز با این دارو مهار میشود.

دارو های آنالوگ های آنتاگونیست

اثر این دارو ها شبیه اگونیست ها است ولی عملکردی متفاوت در قسمت مرکزی هیپوتالاموس دارند.

انواع هورمون تراپی

هورمون تراپی رقابتی

این نوع هورمون تراپی به وسیله ی دارو هایی انجام میشود که به گیرنده های یک هورمون خاص وصل شده و جلوی عملکرد آن را گرفته و آن را محدود می کند.

مثلا داروی تاموکسیفن به گیرنده های مشابه استروژن متصل شده و با سلول های سرطانی رقابت می کند.

داروهای هورمونی افزودنی

در این روش یکسری هورمون مصنوعی را به بدن اضافه کرده تا میزان سطح هورمون را بالا ببرند‌.

داروهای مهار کننده

با استفاده از این دارو سنتز هورمون های طبیعی خاص مهار میشوند. از جمله داروی آروماتاز که این کار را انجام می دهد و موجب مسدود شدن سنتز استروژن میشود.

نحوه ی انجام هورمون درمانی

این درمان به روش های زیر صورت می گیرد:

• از طریق دهان به وسیله ی قرص های بلعیدنی
• از طریق تزریق و به صورت تزریق به عضلات بازو، لگن و یا ران
• از طریق جراحی و با برداشتن اندام های تولید کننده ی هورمون چون برداشتن تخمدان ها و بیضه ها

هورمون درمانی در برابر سرطان چگونه عمل می کند؟

برای اهداف زیر از این روش استفاده می کنند:

برای درمان کردن سرطان

با انجام هورمون درمانی رشد سلول های سرطانی متوقف شده و جلوی بازگشت دوباره ی آن را می گیرند.

برای کم کردن علائم سرطان

برای کم کردن علائم ناشی از سرطان در افرادی که نمی توانند جراحی، شیمی درمانی و یا پرتودرمانی کنند، از این روش استفاده میشود.

انجام هورمون درمانی از طریق دو گروه انجام میشود:

• گروه هایی که در رفتار هورمون تداخل ایجاد می کنند.
• گروه هایی که تولید هورمون در بدن را مسدود می کنند.

استفاده از هورمون درمانی در کنار دیگر روش های درمان سرطان

هورمون درمانی در کنار دیگر روش های درمانی موجب:

• کوچک کردن تومور قبل از انجام جراحی و یا پیش از پرتو درمانی میشود که به این عملکرد اصطلاحا درمان کمکی نئو می گویند.
• کم شدن‌ خطر برگشتن سرطان بعد از درمان که به این عملکرد اصطلاحا درمان کمکی می گویند.
• از بین بردن سلول های سرطانی که دوباره بازگشته اند و یا سلول هایی که به دیگر قسمت ها سرایت کرده است‌.

هزینه ی هورمون درمانی

هزینه ی این روش درمانی به موارد زیر بستگی دارد:

• نوع هورمون درمانی استفاده شده
• مدت هورمون درمانی و تعداد دفعات آن