بعد از سرطان سینه یکی از شایع‌ ترین سرطان های موجود در بین بانوان سرطان دهانه رحم است.

این سرطان نیز مانند دیگر سرطان ‌ها به صورت خوش خیم و بدخیم وجود دارد و زمانی ایجاد می‌ شود که سلول‌ های موجود در دهانه رحم شروع به تکثیر به صورت غیر عادی کنند و توده‌های سرطانی را ایجاد کنند.

دهانه رحم قسمت انتهایی موجود در رحم است که به عنوان یک راه ارتباطی بین رحم و واژن محسوب می‌ شود.

این عضو دارای بافت‌ هایی به صورت رشته‌ای و همچنین عضلانی است و با نام سرویکس نیز در بین مردم شناخته شده است.

سلول‌ های دهانه رحم همیشه باعث ایجاد سرطان نمی‌ شوند و تنها زمانی این سرطان را ایجاد می‌ کنند که به صورت غیر طبیعی شروع به رشد بکنند.

آناتومی رحم

رحم مانند گلابی ای وارونه است که در پایین شکم، بین مثانه و راست روده قرار گرفته است.

رحم با دهانه رحم به واژن وصل می شود.

در دوطرف رحم تخمدان ها هستند که حاتوی تخمک بوده و توسط لوله فالوپ به رحم وصل می شوند.

رحم دارای دو لایه میومتر و آندومتر است.

میومتر لایه بیرونی بافت ماهیچه رحم است و آندومتر لایه داخلی رحم را تشکیل می دهد.

دهانه رحم بخشی باریک است که پایین رحم قرار دارد.

می توان گفت تمام موارد سرطان دهانه رحم به علت HPV ایجاد می شود.

طبق آمار هر سال 14 میلیون نفر به عفونت اچ پی وی مبتلا می شوند.

انواع مختلف سرطان دهانه رحم

سرطان های دهانه رحم و ضایعات پیش سرطانی بر اساس نحوه نگاه آنها در آزمایشگاه و زیر میکروسکوپ طبقه بندی می شوند. دو نوع اصلی سرطان دهانه رحم عبارتند از: کارسینوم سلول سنگفرشی و آدنوکارسینوم.

سرطان دهانه رحم دارای دو نوع است:

• سرطان دهانه رحم به صورت کارسینوم سلول سنگفرشی
• سرطان دهانه رحم به صورت آدنوکارسینوم

میزان ابتلای بانوان به سرطان دهانه رحم از نوع کارسینوم سلول سنگفرشی حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد و میزان درصد ابتلا به سرطان دهانه رحم آدنوکارسینوم ۱۰ الی ۲۰ درصد است.

کارسینوم سلول سنگفرشی حدود 90 درصد از سرطان های دهانه رحم را تشکیل می دهد.

این سرطان از سلول های سطحی دهانه رحم شروع می شود و معمولاً در ناحیه تحول ایجاد می شود.

آدنوکارسینوم این نوع از سلول های غده ای داخل کانال دهانه رحم منشاء می گیرد، آدنوکارسینوم دهانه رحم معمولا کمتر شایع است، اما تعداد موارد آن در سال های اخیر افزایش یافته است.

کارسینوم آدنوسکواموس یا کارسینوم مختلط، این نوع سرطان دارای ویژگی های کارسینوم سلول سنگفرشی و آدنوکارسینوم است.

سایر انواع نادر سرطان دهانه رحم اگرچه بیشتر سرطان های دهانه رحم از دو نوع ذکر شده هستند، انواع نادر دیگری مانند ملانوم، سارکوم و لنفوم نیز می توانند در این ناحیه ایجاد شوند، اگرچه این موارد بیشتر در سایر قسمت های بدن دیده می شود.

مراحل سرطان دهانه رحم

سرطان دهانه رحم در چهار مرحله قرار می ‌گیرد که در زیر آنها را برای شما بیان می‌ کنیم:

مرحله اول

در این مرحله سرطان فقط در داخل رحم بوده و به دیگر قسمت‌ ها سرایت پیدا نکرده است.

مرحله دوم

دومین مرحله مرحله ای است که سرطان علاوه بر رحم دهانه رحم را نیز درگیر کرده است.

مرحله سوم

در مرحله سوم علاوه بر درگیری رحم و دهانه رحم، لگن فرد و بافت های داخل آن و غدد لنفاوی نیز درگیر شده است.

مرحله چهارم

در این مرحله سلول‌ های سرطانی به اندام ‌های اطراف از جمله کبد، روده فرد و مثانه او منتقل شده است.

علت ابتلا به سرطان دهانه رحم

در سال‌های اخیر، پیشرفت‌های زیادی در درک چیزی که در زمان ایجاد سرطان در سلول‌های دهانه رحم اتفاق می‌افتد، صورت گرفته است.

چندین عامل خطر شناسایی شده است که شانس ابتلای زنان به سرطان دهانه رحم را افزایش می دهد.

رشد سلول های طبیعی انسان تا حد زیادی به اطلاعات موجود در DNA سلول ها بستگی دارد.

DNA یک ماده شیمیایی است که در سلول‌ها یافت می‌شود و حاوی ژن‌های ماست که عملکرد سلول‌های ما را کنترل می‌ کنند.

برخی از این ژن ها زمان رشد، تقسیم و مرگ سلول ها را کنترل می کنند، جهش‌های DNA و نقایص ژنی ناشی از آن می‌تواند منجر به رشد خارج از کنترل و در نهایت سرطان شود.

ویروس پاپیلومای انسانی می‌تواند عملکرد ژن‌هایی را که رشد سلولی و مرگ سلولی را در زمان مناسب کنترل می‌کنند، مختل کند.

می‌تواند منجر به رشد بیش از حد سلول‌های پوشاننده دهانه رحم، تغییر در ژن‌های دیگر و در برخی موارد سرطان شود.

این ویروس نوعی عفونت مقاربتی محسوب می‌ شود که از طریق داشتن روابط جنسی منتقل می‌ گردد و چنانچه پیگیری نشود باعث ایجاد سرطان می ‌گردد.

البته این ویروس انواع مختلفی دارد که چند نوع از آن است که باعث ایجاد سرطان در دهانه رحم می‌شود از جمله دو نوع hpv ۱۶ و hpv ۱۸ که در ایجاد سرطان دهانه رحم بسیار نقش دارند.

HPV تنها عامل سرطان دهانه رحم نیست، اکثر زنان مبتلا به HPV به سرطان دهانه رحم مبتلا نمی شوند.

سایر عوامل خطر مانند سیگار کشیدن و عفونت HIV، خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم را در زنانی که در معرض HPV قرار گرفته اند افزایش می دهد.

افرادی که ریسک ابتلا به بیماری سرطان دهانه ی رحم در آنها بالا است

• افرادی که دارای اضافه وزن هستند و چاقی مفرط دارند.
• افرادی که مبتلا به بیماری دیابت هستند.
• که در خانواده خود دارای سابقه ابتلا به این بیماری هستند.
• افرادی که داروهای مربوط به سرطان سینه را مصرف می ‌کنند.
• افرادی که دارای میزان فشار خون بالایی هستند.
• داشتن ویروی اچ پی وی.
• افرادری که سیگار می کشند.
• فرد دارای سیستم ایمنی ضعیف.
• داشتن سن کم در اولین بارداری.
• داشتن رژیم غذایی نامناسب.

علائم ابتلا به سرطان دهانه رحم

معمولا این بیماری زمانی که حاد شود علائم خود را بروز می‌ دهد.

اما به طور کلی این بیماری باعث ایجاد یک سری علائم در فرد می‌ شود که آنها را برای شما عنوان می کنیم:

• باعث ایجاد درد شدید در ناحیه شکم می‌ شود.
• خستگی زیادی را برای فرد به همراه دارد.
• درد شدید در ناحیه لگن را ایجاد می‌ کند.
• باعث کم شدن وزن به صورت یهویی در فرد می ‌گردد.
• موجب ایجاد درد در زمان دفع ادرار می‌ شود.
• باعث کم شدن و از بین رفتن اشتها در فرد می‌ شود.
• متورم شدن پا ها و کمردرد را با خود به همراه دارد.
• ترشحات بد بو و نا متعادلی را در واژن ایجاد می ‌کند.
• خونریزی‌ های غیر طبیعی بعد از داشتن روابط جنسی و همچنین بین دو سیکل قاعدگی را به همراه دارد.

مشاهده کردن علائم باید به پزشک مراجعه کنید و هرچه زودتر تحت ارزیابی قرار بگیرید تا در صورت ابتلا به این بیماری سریع ‌تر در جهت درمان آن اقدام کنید.

سن شروع سرطان دهانه رحم

بیماری بیشتر در سن‌ های ۳۵ الی ۴۴ سالگی رخ می‌ دهد البته این را هم باید بگوییم که دختران باکره نیز امکان ابتلا به این بیماری را دارند و اینکه دخول را انجام داده باشند یا خیر مانع از ابتلا به این بیماری نمی‌ گردد.

هرچند که نداشتن رابطه جنسی واژینال شانس ابتلا به این بیماری را کمتر می‌ کند.

این را هم باید بگوییم که ۱۵ درصد از افرادی که به این بیماری مبتلا می‌شوند سن بالای ۶۵ سال دارند.

روش ‌های تشخیصی سرطان دهانه رحم

این بیماری در مراحل اولیه علائم خاصی را از خود نشان نداده و به راحتی قابل تشخیص نیست و فرد با مراجعه به پزشک و انجام دادن یک سری از آزمایشات می‌ تواند پی به وجود این بیماری ببرد.

از جمله روش ‌های تشخیصی مورد استفاده برای شناسایی این بیماری می ‌توان موارد زیر را بیان نمود:

• انجام دادن معاینات رحمی توسط پزشک
• انجام دادن معاینه واژینال توسط پزشک
• استفاده از تست پاپ اسمیر
• استفاده کردن از سونوگرافی ترانس واژینال
• انجام معاینات با استفاده از هیستروسکوپی

معاینات واژینال

در این روش پزشک از طریق معاینه کردن واژینال، دهانه رحم را بررسی کرده و چنانچه موارد غیر عادی را مشاهده کند دیگر روش‌ های تشخیصی را برای آن به کار می‌ گیرد.

معاینه رحم

در این روش پزشک از طریق استفاده از ماده لغزنده دست خود را در واژن کرده دهانه رحم را از نظر اندازه مورد بررسی قرار می ‌دهد و چنانچه موارد غیر طبیعی را حس کند حتماً انجام دیگر روش‌ های تشخیصی را برای آن به کار می‌ گیرد.

تست پاپ اسمیر

از جمله روش‌ های کاربردی جهت شناسایی سرطان دهانه رحم است که می‌ توان با به کارگیری آن و انجام آن بصورت سالانه پی به وجود سرطان دهانه رحم برد.

برای انجام تست پاپ اسمیر پزشک دستگاه اسپکولوم را وارد واژن کرده به این وسیله به خوبی دهانه رحم را مشاهده کرده و نمونه‌ ای از بافت دهانه رحم را جهت آزمایش خارج می‌ کند و به آزمایشگاه جهت بررسی ارسال می کند.

انجمن بین المللی پیشگیری از سرطان دهانه رحم توصیه می کند که تمام زنان فعال جنسی بالای 18 سال هر سال آزمایش پاپ اسمیر و معاینه لگن انجام دهند.

پس از سه یا چند بار آزمایش پاپ اسمیر طبیعی متوالی، پزشک ممکن است انجام آزمایشات مکرر را به شما توصیه کند.

سونوگرافی ترانس واژینال

سونوگرافی ترانس واژینال آزمایش دیگری است که ممکن است انجام دهید.

با استفاده از اسکنری که به صورت میله ‌ای و کوچک است و وارد کردن آن به داخل واژن، دهانه رحم را مورد بررسی قرار داده و تصویری واضح از آن را دریافت می ‌کنند.

اسکنر میله ای شکل مستقیماً در واژن قرار می گیرد تا تصویری دقیق ارائه کند، ممکن است کمی ناراحت کننده باشد، اما دردناک نیست.

هیستروسکوپی

دستگاه هیستروسکوپ دوربینی است که دارای ابزار باریکی بوده و آن را از طریق واژن وارد کرده و داخل رحم و دهانه ی رحم را با آن بررسی می کنند.

تست HPV

تست HPV به دنبال عفونت با انواع پرخطر HPV است که احتمالاً باعث ایجاد ضایعات پیش سرطانی و سرطان دهانه رحم می شود.

هیچ درمانی برای عفونت HPV وجود ندارد، اما یک واکسن می تواند به پیشگیری از آن کمک کند.

HPV گروهی از بیش از 60 نوع ویروس است که برخی از آنها باعث ایجاد زگیل تناسلی می شوند.

بعضی از انواع HPV می توانند باعث ایجاد زگیل تناسلی شوند.

انواع دیگر این ویروس با سرطان دهانه رحم و سایر سرطان‌ها مرتبط هستند و بعضی از انواع HPV سبب ایجاد زگیل‌های رایجی می‌ شوند که می‌توانید در سایر قسمت‌های بدنتان مانند دست‌ها یا پاها پیدا کنید.

بیوپسی

اگر سونوگرافی ترانس واژینال تغییراتی را در ضخامت پوشش داخلی رحم نشان دهد، معمولاً برای تایید تشخیص، نمونه بافتی گرفته می شود.

در بیوپسی، نمونه کوچکی از سلول های پوشش دهنده رحم برداشته می شود و سپس برای بررسی وجود سلول های سرطانی به آزمایشگاه فرستاده می شود.

درمان‌ های مربوط به سرطان دهانه رحم

درمانی مورد استفاده برای پیشگیری و درمان سرطان دهانه رحم عبارتند از:

• انجام دادن جراحی
• استفاده کردن از پرتو درمانی
• استفاده کردن از ایمونوتراپی
• انجام شیمی درمانی
• استفاده از درمان ‌های هدفمند

جراحی

در این روش اقدام به برداشتن رحم از طریق جراحی می ‌کنند و اولین مرحله ‌ای است که جهت درمان سرطان دهانه رحم انجام می گیرد.

جراحی سرطان دهانه رحم به سه صورت انجام می‌ گیرد:

هیستروسکوپی کامل

در این روش رحم را به طور کامل از طریق هیستروسکوپی خارج می ‌کنند و عملکرد به صورتی است که ابتدا شکافی را روی شکم فرد ایجاد کرده و با استفاده از ابزار هیستروسکوپی رحم را کاملاً بر می دارند و خارج می کنند.

سالپنگو اوفورکتومی

در این روش علاوه بر خارج کردن رحم تخمدان‌ ها و لوله ‌های فالوپ نیز خارج می ‌گردد.

روش‌ هیسترکتومی رادیکال

در این روش ضمن برداشتن رحم و لوله‌ های رحمی قسمتی از واژن، لوله‌ های فالوپ و تخمدان‌ ها را نیز خارج می‌ کنند.

پرتودرمانی

در این روش با به کارگیری پرتو هایی موجب کوچک کردن تومورهای سرطانی و یا از بین بردن سلول‌ های سرطانی می‌شوند.

این روش را بعد از انجام جراحی برای از بین بردن سلول‌ های سرطانی که هنوز باقی مانده‌ اند مورد استفاده قرار می‌ دهند که به رادیوتراپی کمکی معروف است.

شیمی درمانی

در روش شیمی درمانی با استفاده از داروهای خوردنی و یا تزریقی اقدام به کوچک کردن و از بین بردن سلول ‌های سرطانی می‌ کنند.

شیمی درمانی را پیش از انجام جراحی برای کوچک کردن توده سرطانی و بعد از انجام جراحی برای از بین بردن سلول‌ های سرطانی باقی مانده مورد استفاده قرار می‌ دهند.

ایمونوتراپی

روش ایمونوتراپی با استفاده از داروهایی موجب تقویت شدن سیستم ایمنی بدن و بهتر عمل کردن آن می‌ شوند به گونه ‌ای که خود سیستم ایمنی بدن باعث از بین رفتن سلول‌ های سرطانی و مهار شدن آنها شود.

درمان های پیش سرطانی دهانه رحم

درمان های پیش سرطانی شامل موارد زیر است.

سرما درمانی

سرمادرمانی روشی درمانی است که در آن پروب فلزی بسیار سرد بر روی دهانه رحم قرار گرفته و با منجمد کردن سلول های غیر طبیعی آن هارا نابود می کند.

لیزر

پرتوی لیزر از طریق واژن هدایت شده و سلول های غیرطبیعی را می سوزاند.

درمان هدفمند

درمان هدفمند به گونه‌ ای است که از طریق آن ویژگی‌ های خاصی که در سلول‌ های سرطانی وجود دارد را مورد هدف قرار داده تا از رشد و گسترش پیدا کردن آنها جلوگیری شود.

پیشگیری از ابتلا به سرطان دهانه رحم

پیشگیری کردن از ابتلا به سرطان دهانه رحم می تواند دغدغه بسیاری باشد.

در ادامه به بررسی راه های پیشگیری از ابتلا به سرطان رحم می پردازیم.

• واکسن HPV
• چکاپ های منظم پاپ اسمیر و تست اچ پی وی
• دوری از دخانیات
• استفاده کردن از محافظت هنگام رابطه جنسی
• تغذیه مناسب
• داشتن فعالیت روزانه

تشخیص زودهنگام پیش سرطان دهانه رحم

یک راه اثبات شده برای پیشگیری از سرطان دهانه رحم انجام آزمایش های غربالگری است که پیش سرطان ها و شرایطی که می توانند منجر به سرطان شوند را شناسایی می کند.

دو تست برای غربالگری سرطان دهانه رحم استفاده می شود، تست پاپ اسمیر و تست ویروس پاپیلومای انسانی (HPV).

غربالگری سرطان دهانه رحم

سرطان دهانه رحم یکی از سرطان های شایع در زنان است.

البته لازم به ذکر است که غربالگری منظم می تواند موجب تشخیص زودهنگام این بیماری و درمان سرطان دهانه رحم می شود.

غربالگری های سرطان دهانه رحم شامل پاپ اسمیر و آزمایش اچ پی وی یا ترکیبی از این دو است.

تست ساده پاپ اسمیر می تواند جان شما را نجات دهد.

نتیجه ی تست پاپ اسمیر شامل نتیجه ی طبیعی و غیرطبیعی می باشد.

در صورت غیرطبیعی بودن نتیجه ی پاپ اسمیر یعنی نیاز به اقدامات بیشتر و مراجعه به پزشک است.

پزشک ممکن است آزمایش های دیگر را برای تعیین نوع و شدت بیماری تجویز کند.

در صورت داشتن نتیجه ی طبیعی سلول غیرطبیعی مشاهده نشده.

غربالگری ها از 21 سالگی آغاز شده و با فاصله‌ی سه سال انجام می شود.

در صورتی که فرد غربالگری های مناسب و به تعداد کافی در گذشته داشته باشد و نتایج آن نرمال بوده باشد می تواند بعداز 65 سالگی غربالگری را لغو کند.

واکسیناسیون HPV

واکسن هایی در دسترس هستند، می توانند از ما در برابر برخی از عفونت های HPV محافظت کنند.

این واکسن‌ها از ما در برابر عفونت با انواع HPV که معمولاً با سرطان مرتبط هستند و همچنین لعضی از انواعی که می‌توانند باعث زگیل تناسلی و مقعدی شوند، محافظت می‌کنند.

توجه داشته باشید که واکسن‌ها فقط برای جلوگیری از عفونت HPV کار می‌ کنند و عفونتی را که از قبل وجود دارد، درمان نمی‌کنند.

جلوگیری از قرار گرفتن در معرض HPV

محدود کردن تعداد شرکای جنسی و اجتناب از رابطه جنسی با افرادی که چندین شریک جنسی داشته اند ممکن است خطر ابتلا به HPV را کاهش دهد، اما از آنجایی که HPV بسیار رایج است، داشتن رابطه جنسی حتی با یک نفر می تواند شما را در معرض خطر قرار دهد.

به یاد داشته باشید که یک فرد ممکن است سال ها مبتلا به HPV باشد و هنوز علائمی نداشته باشد و بنابراین بدون اینکه بداند می تواند آن را به دیگران منتقل کند.

استفاده از کاندوم

کاندوم ها تا حدودی، اما نه همه، محافظت در برابر HPV را فراهم می کنند.

یکی از دلایلی که کاندوم‌ها ممکن است محافظت کاملی نداشته باشند، این است که تمام نواحی بدن را که به طور بالقوه آلوده به HPV هستند، مانند پوست اطراف ناحیه تناسلی یا مقعد، پوشش نمی‌دهند.

کاندوم همچنین به محافظت در برابر HIV و برخی دیگر از عفونت های مقاربتی کمک می کند.

ترک سیگار

سیگار نکشیدن راه مهم دیگری برای کاهش خطر ابتلا به پیش سرطان دهانه رحم و سرطان است.